Leiderschap

Wat Pieter van den Hoogenband leerde van atletiekcoach Charles van Commenee (en wat leiders daarvan kunnen leren)

Chef de mission Pieter van den Hoogenband. Foto: ANP
Chef de mission Pieter van den Hoogenband. Foto: ANP
Leestijd 3 minuten
Over de Expert:
pieter van den hoogenband
Pieter van den Hoogenband
Chef de Mission van TeamNL en oprichter van de Topsport Community

„Wat zijn ze daar aan het doen?”, klonk het in onmiskenbaar, plat Amsterdams vanaf de badrand.

Het was Charles van Commenee, voormalig technisch directeur van de atletiekbond, die te gast was bij een van onze zwemtrainingen. Mijn toenmalige coach, Jacco Verhaeren, keek op en antwoordde: „Dat is de warming-up.”

Waarop Charles droogjes reageerde: „Nee, ze koelen af.”

Jacco was verbouwereerd en vroeg hoe hij daarbij kwam. Charles legde de doodeenvoudige biologie uit: „Hoe warm is dat water? 27 graden. En je lichaam? 38 graden. Als je maar lang genoeg in het water ligt, warm je niet op, maar koel je af.”

Hij had gelijk. Decennialang zaten wij in de zwemwereld vast in een onbetwiste, blinde aanname: een zwemmer is een waterrat, dus een warming-up doe je in het zwembad. We deden het al jaren verkeerd, domweg omdat we elkaars routines kopieerden en ons blindstaarden op wat we dachten dat goed was.

Lees ook: Pieter van den Hoogenband als Chef de Mission bij TeamNL in Parijs 2024: zó toonde hij leiderschap toen het nodig was

Als leider moet je beseffen: de oplossing voor stroperige innovatie of vastgeroeste teamdynamiek ligt zelden binnen je eigen afdeling

De buitenstaander

In het bedrijfsleven is dit fenomeen maar al te herkenbaar. Hoe vaak voeren we processen uit en is het antwoord op de vraag ‘waarom’ simpelweg: „Omdat we het altijd zo doen?”

Om deze enorme blinde vlek van het zwembadwater te doorbreken, hadden we een atletiekcoach nodig. En die les bleven we jarenlang consequent toepassen. Om onszelf te bevrijden van vastgeroeste bewegingspatronen, haalden we inspiratie van Cirque du Soleil erbij, die ons de absurde maar briljante opdracht van Jacco opleverden: „Ga nu eens zwemmen als hout.”

Als leider moet je beseffen: de oplossing voor stroperige innovatie of vastgeroeste teamdynamiek ligt zelden binnen je eigen afdeling. Je hebt mensen nodig die niet besmet zijn met jullie 'bedrijfsblindheid'.

Improviseren in de kleedkamer

Toen we de 27-gradenmythe eenmaal hadden doorbroken, verplaatsten we de warming-up naar het droge. Dat vroeg om adaptief vermogen. Ik herinner me een belangrijke wedstrijd in Italië waar het zwembad veel te klein was en er absoluut geen ruimte was. Vroeger had dat voor paniek gezorgd, omdat we niet in het water konden opwarmen. Nu gaf Jacco mij twee simpele elastieken en stond ik mijn spieren op te warmen in een veel te krappe kleedkamer. Die improvisatie op het droge bleek effectiever dan de jarenlange, veilige routine in het lauwe water.

Lees ook: Pieter van den Hoogenband over nieuwsgierigheid als brandstof voor leiders: ‘Wat zijn de pinguïns en haaien voor jouw team?’

Wat zijn de processen waarvan jullie denken dat ze het team ‘opwarmen’ en klaarmaken voor een topprestatie, maar die feitelijk energie weglekken?

Wat is het 27-graden water in jouw bedrijf?

Vertaal dit naar de werkvloer. Wat zijn de processen waarvan jullie denken dat ze het team ‘opwarmen’ en klaarmaken voor een topprestatie, maar die feitelijk energie weglekken? Denk aan die verplichte, wekelijkse vergadering van twee uur. Het voelt als afstemming, maar eigenlijk koelt de passie en creativiteit van je mensen onnodig af tot onder de kamertemperatuur.

3 stappen voor de leider van nu:

  1. 1.

    Zoek je afkoelingsmomenten: welke dagelijkse routines kosten meer energie dan ze opleveren? Wees eerlijk en durf ze te schrappen of drastisch in te korten.

  2. 2.

    Haal een ‘Van Commenee’ naar binnen: nodig eens iemand van een compleet andere afdeling, of een externe partij, uit bij jullie belangrijkste overleggen. Vraag ze niet om inhoudelijk mee te praten, maar púúr om te observeren hóé jullie werken.

  3. 3.

    Durf te improviseren: ben niet bang om vaste protocollen los te laten. Als het plan niet werkt, pak dan spreekwoordelijk de elastieken in de kleedkamer.

Blijf nieuwsgierig. Blijf zoeken naar de atletiekcoaches in jouw vakgebied. En onthoud: stap pas in het water als je écht warm bent.

Wat zwemmers leerden van een atletiekcoach. Beeld gegenereerd met Google Gemini. Wat zwemmers leerden van een atletiekcoach. Beeld gegenereerd met Google Gemini.
Wat zwemmers leerden van een atletiekcoach. Beeld gegenereerd met Google Gemini.

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:

Delen: