Op een werkborrel bedacht Sophie van Hoenselaar met haar CEO een nieuwe zorgtak die ze zelf mocht opbouwen: ‘My god, wat is dit voor rollercoaster?’

Van wie het idee kwam? „Van Frank en mij. Samen stonden we op een borrel”, vertelt Van Hoenselaar in Move on Up. Frank van Gool was destijds CEO van OTTO Work Force.

Samen zagen ze twee problemen die mogelijk één oplossing hadden: Nederlandse zorginstellingen kampten met personeelstekorten, terwijl verpleegkundigen in de Filipijnen en Indonesië niet altijd werk konden vinden. „Kunnen we hen niet de Nederlandse taal, de Nederlandse manier van werken in de zorg en de Nederlandse cultuur leren?”

Het bleef niet bij een gesprek aan de bar. De eerstvolgende maandag legden ze het voorstel al voor aan hun collega’s in Japan. Van Hoenselaar kreeg de verantwoordelijkheid van begin tot eind. „Dat was mijn project.”

Op haar 25ste voor het eerst leidinggeven

Een uitgebreid draaiboek bestond voor deze situatie niet. „Op elk vlak waren we aan het pionieren en elke fase had zijn eigen groeipijnen. Daarmee had ik ook mijn eigen groeipijnen.”

Na ongeveer twee weken nam Van Hoenselaar de eerste zelfstandige professional aan. Daarmee maakte ze ook haar debuut als leidinggevende. „Bij iedere vraag die je krijgt vanuit je team, weet je zelf het antwoord ook nog niet. Je moet continu accepteren dat je heel veel dingen nog niet weet.”

Haar eigen managers gaven haar ruimte om dat vak in de praktijk te leren. Tijdens gesprekken met bestuurders van zorginstellingen mocht zij het woord voeren. Soms keek ze daar met gemengde gevoelens op terug. „Dan zei ik dingen waarvan ik achteraf dacht: dat was niet heel tactisch.”

Toch namen haar leidinggevenden het niet van haar over. „Niet afrekenen op fouten. Altijd kijken naar: wat kun je leren en hoe kun je het beter doen?” Die ruimte paste bij de manier waarop Van Hoenselaar zelf werkte. „Ik ben in het algemeen niet echt een overdenker, dus ik ga het vaak gewoon doen. En gaandeweg leer ik.”

Lees en luister ook deze Move on Up: EY-partner René Carrillo maakte in sneltreinvaart carrière, maar raakte zichzelf onderweg kwijt

Scepsis en zorgen over het nieuwe zorgmodel

Pas na de vliegende start drong de omvang van de opdracht verder tot haar door. „Ik had denk ik ook geen tijd om helemaal te realiseren waar we mee begonnen. Dus we gingen gewoon.”

Na enkele maanden moesten steeds meer onderdelen precies op elkaar aansluiten. De verpleegkundigen werden in Azië voorbereid, terwijl in Nederland voldoende zorginstellingen bereid moesten zijn hen een plek te bieden. „Toen dacht ik soms: my god, wat is dit voor heftige rollercoaster waar we in zitten. Gaat dit wel lukken?”

Ook thuis kreeg ze kritische vragen. Haar moeder werkt in de psychiatrie en haar zus is verpleegkundige. Zij wilden weten of de buitenlandse opleidingen aansloten op het Nederlandse niveau, of de verpleegkundigen de taal voldoende zouden beheersen en wat hun vertrek betekende voor de zorg in het land van herkomst.

Van Hoenselaar vond die zorgen terecht. „Als je het niet goed organiseert, kan het ook heel slecht aflopen. Het moet goed zijn voor de Nederlandse zorg, voor de zorgprofessional én voor het land van herkomst.” In Indonesië konden volgens haar juist veel gediplomeerde verpleegkundigen geen baan in hun vak vinden.

De twijfels vergrootten het verantwoordelijkheidsgevoel, maar wakkerden ook haar bewijsdrang aan. „Doordat iedereen heel erg twijfelde, vond ik een soort kracht: we gaan gewoon laten zien dat het kan.”

De aankomst van de verpleegkundigen

Op Schiphol moest het plan zich voor het eerst in de praktijk bewijzen. „Het moment dat de eerste groep aankwam, was echt spannend.” Door de kritische reacties had het team de lat hoog gelegd. „We wisten: die eerste groep moet het meteen fantastisch gaan doen. Hun Nederlandse taal was echt top.”

De aanpak bewees zich vervolgens in de ziekenhuizen. Zorginstellingen die aanvankelijk terughoudend waren, kwamen terug met de vraag of er nog een groep beschikbaar was.

Het grootste succesmoment volgde toen Van Hoenselaar in een ziekenhuis een van de verpleegkundigen tegenkwam. „Die liep daar vol zelfvertrouwen rond en deed haar ding. Dat was de ultieme bevestiging dat wat we ooit als idee voor ogen hadden, in de praktijk werkte.”

Ook mensen die eerder vraagtekens bij het plan hadden gezet, kwamen daarop terug. „Ze zeiden: ik heb met ze gesproken en ze spreken heel goed Nederlands. Ze zijn inderdaad heel erg goed.” Van Hoenselaar windt er geen doekjes om wat dat met haar deed: „Dat we iedereen die heel sceptisch was het tegendeel hebben bewezen, was heel lekker.”

De keerzijde van ‘gewoon doen’

OTTO Healthcare groeide in vijf jaar van nul naar 250 zorgprofessionals en een miljoenenomzet. De voortvarendheid waarmee Van Hoenselaar begon, hielp haar bij die groei. Tegelijkertijd moest ze ontdekken wanneer snelheid juist tegen haar werkte.

„In het begin vond ik het vooral heel irritant als iemand niet zo snel wilde gaan als ik.” Teamleden die op de rem trapten, zag ze aanvankelijk vooral als een belemmering. Later leerde ze de waarde van die ‘vertragers’ en realisten kennen. Zij wezen erop wanneer een planning onhaalbaar was of een idee eerst verder moest worden uitgewerkt.

Zeker in de zorg kon niet ieder plan in hetzelfde tempo worden uitgevoerd. „Er is wat meer aversie tegen verandering. De besluitvorming is heel democratisch, dus veel verschillende mensen moeten er iets van vinden voordat je start.”

Van Hoenselaar moest leren onderscheiden waarom iemand wilde vertragen. „Is het een gegronde reden? Of is het angst voor verandering? Op intuïtie maakte ik die afwegingen. En soms maakte ik fouten.”

Haar neiging om kansen aan te grijpen, raakte ook aan iets persoonlijkers. Aan het begin van haar loopbaan zei ze bijna overal ja op. „Ik had een soort angst om nee te zeggen. Ik dacht: als ik nu nee zeg, vinden mensen me niet meer leuk.”

Op een dag stapte ze met een overvolle actielijst in de auto. „Toen begon ik ineens te huilen en dacht: jeetje, hoe ga ik dit regelen?” Sindsdien probeert ze eerder te stoppen wanneer het overzicht verdwijnt. „Dan ga ik een stukje wandelen en maak ik een lijstje: wat moet eerst en wat daarna? Moet ik alles wat erop staat zelf doen?”

Fouten maken als garantie voor groei

Bij jonge professionals ziet Van Hoenselaar geregeld de angst om te veel verantwoordelijkheid op zich te nemen. Zelf leerde ze juist het meest van opdrachten waarvan ze vooraf niet wist of ze die aankon. „Als je fouten maakt, ervan leert en die lessen vervolgens implementeert, is veel fouten maken aan het begin van je carrière echt een garantie voor succes.”

Dat betekent niet dat iedere gok vanzelf goed uitpakt. Het verschil zit voor haar in wat iemand daarna doet. Haar eigen loopbaan verliep evenmin volgens een vooraf bedacht plan. „Als ik vijf jaar geleden een plan had moeten maken, had ik nooit kunnen bedenken wat de uitkomst zou zijn.”

Lees en luister ook deze Move on Up: Maarten van den Outenaar kreeg als jonge leidinggevende een ijskoude ontvangst: ‘We pesten je toch weg’

OTTO Healthcare verkopen en loslaten

Na vijf jaar werd OTTO Healthcare verkocht aan een partij met 25 jaar ervaring in de zorg. Van Hoenselaar noemt de nieuwe eigenaar ‘heel fijne adoptieouders’. Dat maakte de overdracht inhoudelijk verantwoord, maar emotioneel niet eenvoudig. „Je identiteit wordt op een gegeven moment ook wel een beetje OTTO Healthcare. Je hele ziel en zaligheid zit in dat team, in die verpleegkundigen en in wat we aan het neerzetten waren.”

Vooral het verlies van controle moest wennen. „Je hebt vijf jaar lang de controle over alles gehad. Het is best ingewikkeld om dat vervolgens los te moeten laten.” Het besef kwam toen de activiteiten daadwerkelijk waren overgedragen. „Dan denk je: oké, nu is het echt klaar en nu kan ik het helemaal loslaten.”

Van Hoenselaar werkt inmiddels als Head of Transformation bij OTTO Work Force. Ze stuurt een kleiner team aan en kan zich weer vaker zelf in de inhoud vastbijten. Een nieuwe uitdaging om zonder lang nadenken op zich te nemen, heeft ze daarmee alweer gevonden.

In Move on Up vertelt Sophie van Hoenselaar ook hoe interne ambassadeurs hielpen om verandering in de zorg mogelijk te maken, welke groeipijnen zij als beginnend manager ervoer en welke zakelijke en financiële vaardigheden ze in haar nieuwe functie wil ontwikkelen.

Of bekijk op YouTube:

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: