De nieuwe coalitie presenteerde haar akkoord Aan de slag. Het enthousiasme en de zin om aan de slag te gaan was aanstekelijk. Ja, het is een netwerk-kabinet geworden, wat niet ideaal is, zeker niet in deze onzekere en ingewikkelde tijden. Maar goed, nu dat zo is gelopen, is het de kunst om er het beste van te maken. Hopelijk werkt de aloude sociologische theorie van Mark Granovetter over the strength of weak ties.
Bezuinigingen op de WW-duur: een maatregel zonder onderbouwing
Over het akkoord, dat een ‘interactieve’ uitwerking zal krijgen met de oppositie, is veel te zeggen. Ik licht er nu even één punt uit, dat mij hoog zit. Dat betreft de verkorting van de WW-duur naar 1 jaar (nu 2). Dit is geen nieuw plan, de voormalige minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Eddy van Hijum was daar al mee bezig. Voor deze maatregel wordt net als toen door deze coalitie geen enkele onderbouwing gegeven (het woord ‘activering’ van werkzoekenden valt). Overduidelijk is dit een van de bezuinigingsposten betreft om aan voldoende geld voor onder meer defensie en klimaat te komen. Maar dit heeft grote gevolgen.
De gebrekkige Nederlandse arbeidsmarktinfrastructuur
Het lijkt op zich geen verkeerde ‘deal’: de WW wordt ingekort maar mensen krijgen in het begin een wat hogere uitkering. Het probleem is echter dat de Nederlandse arbeidsmarkinfrastructuur nog niet op orde is om zo’n verkorting goed te kunnen accommoderen en te zorgen dat mensen snel van de ene baan naar de andere kunnen. Zonder er financieel fors op achteruit te gaan, en met, waar nodig, het aanleren van nieuwe kennis en vaardigheden.
Het al lange tijd beleden streven van een leven-lang-ontwikkelen (LLO) moet nu eindelijk van de grond komen
Ton Wilthagen Hoogleraar
In de huidige situatie is een jaar écht te kort, zeker voor mensen die langere tijd bij een werkgever hebben gewerkt. Dat zijn dus vaak wat oudere mensen. Het duurt al een tijdje voordat zij ondersteuning krijgen vanuit het UWV en mensen moeten ook nog een soort, niet te onderschatten rouwverwerking van het baanverlies doormaken. Maar het meest belangrijk: er zijn geen ‘zebrapaden’ op de Nederlandse arbeidsmarkt waarop mensen veilig kunnen oversteken naar nieuw werk. Want lukt het niet binnen één jaar, dan vallen mensen door naar de bijstand, met alle inkomensgevolgen van dien, en mogen de gemeenten het werk doen.
Investeren in Leven Lang Ontwikkelen (LLO) en transitiefondsen
Opvallend is dat de coalitie deze gebreken van de (verouderde) arbeidsmarktstructuur zelf uitgebreid toelicht in het akkoord. De organisatie van werk-naar-werk moet beter, ook over sectoren grenzen heen (al decennialang een probleem in Nederland). Het al lange tijd beleden streven van een leven-lang-ontwikkelen (LLO) moet nu eindelijk van de grond komen (tot nu toe praten we daar vooral over, maar we maken we maken er geen werk van).
De coalitie komt op dit punt opnieuw met plannen die al jaren rondzingen: een regeling à la het (gefaalde, want ongerichte en anything goes) STAP-budget en wellicht persoonlijke leerrechten (een majeure, systemische operatie). Denk ook nog even aan de zoveelste poging die nu gaande is om een ‘one stop’ arbeidsvoorzieningsloket te creëren, waar mensen met al hun vragen en behoeften ten aanzien van werk en scholing terecht kunnen. Nu onder de titel regionale werkcentra (eerder: centra voor werk en inkomen, mobiliteitscentra, mobiliteitsteams etc.).
Eerst de arbeidsmarkt moderniseren, dan pas de WW verkorten
Conclusie: ga eerst ‘aan de slag’ met de modernisering van de arbeidsmarktstructuur. Kijk daarbij nog eens goed naar de Scandinavische landen waar onder meer speciale transitiefondsen bestaan (zie het proefschrift van Irmgard Borghouts). Zorg dat het systeem van matchen op skills in plaats van op diploma’s en specifieke werkervaring operationeel is. Een ga dán pas sleutelen aan de WW (1 jaar is ook internationaal heel kort). Niet andersom. Wentel het gebrek aan organisatie en institutionalisering van werkzekerheid niet af op de onzekerheid van werkenden en werkzoekenden.
Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een Apple Watch!
