Eén leverancier valt weg: hoe voorkom je dat je bedrijf stilvalt?
Eén geblokkeerde handelsroute of uitgevallen leverancier kan je bedrijf stilleggen. Toch rekenen we vooral op efficiëntie. Rob Zomer legt in deze expertblog uit waarom bestuurders verantwoordelijk zijn om hun bedrijf crisisproof te maken.
Nederland verdient zijn geld met internationale handel. We importeren grondstoffen en onderdelen, voegen waarde toe en exporteren producten, technologie en kennis naar de rest van de wereld. Dat verdienmodel vraagt om meer dan concurrerende bedrijven en goede handelsrelaties. Goederen moeten ook daadwerkelijk kunnen blijven bewegen.
Toch behandelen we de infrastructuur en ketens waarop onze handel rust vaak als vanzelfsprekend. En dat terwijl de wereld waarin we ondernemen fundamenteel verandert. Decennialang zijn onze logistieke ketens steeds verder geoptimaliseerd. Voorraden omlaag, doorlooptijden korter en productie organiseren waar dat het goedkoopst is. Just-in-time werd en is de norm. Dat was economisch logisch en heeft ons veel gebracht.
Efficiënt, maar ook kwetsbaar
Maar geopolitieke spanningen, protectionisme, cyberdreiging, klimaatverandering en schaarste aan energie, ruimte en personeel maken internationale handelsstromen kwetsbaarder. We hebben ons logistieke systeem geoptimaliseerd voor efficiëntie. Maar is het ook ingericht op de wereld van morgen?
De uitdaging is niet om efficiëntie overboord te zetten. Die blijft essentieel voor onze concurrentiepositie. De opgave is om efficiëntie te combineren met wendbaarheid en weerbaarheid. Een geblokkeerde vaarroute, tekort aan transportcapaciteit of uitval van digitale systemen kan gevolgen hebben die veel verder reiken dan één leverancier of transporteur. De vraag is dan niet alleen hoe snel we het probleem oplossen, maar vooral welke alternatieven beschikbaar zijn.
Een logistiek netwerk dat kan meebewegen
We moeten anders naar ons logistieke systeem kijken: niet vanuit afzonderlijke modaliteiten, sectoren of infrastructuur, maar vanuit de totale handelsketen. Dat vraagt om drie opgaven:
- 1.
Infrastructuur en capaciteit in samenhang organiseren. Weg, spoor, binnenvaart, zeevaart en luchtvracht zijn onderdelen van één logistiek netwerk. Bij uitval of schaarste moeten goederenstromen kunnen verschuiven. Dat vraagt om betere aansluitingen, voldoende alternatieven en ruimte om flexibel te schakelen.
- 2.
Digitalisering en data nadrukkelijker inzetten. Meer inzicht in goederenstromen, beschikbare capaciteit en verstoringen maakt eerder anticiperen mogelijk, binnen bedrijven én tussen ketenpartners en overheden. Dat vraagt om betere informatie-uitwisseling en heldere afspraken over het delen van relevante data.
- 3.
Strategische alternatieven organiseren. Denk aan meerdere handelsroutes, spreiding van kritieke leveranciers en het beschikbaar houden van essentiële infrastructuur. Niet overal reservecapaciteit aanleggen, maar bewust bepalen waar afhankelijkheden te groot zijn en alternatieven noodzakelijk.
Ken de zwakke schakels in je eigen keten
Deze gezamenlijke opgave ontslaat ondernemingen niet van hun eigen verantwoordelijkheid. Integendeel. Veel bedrijven kennen hun directe leveranciers goed, maar hebben minder zicht op de afhankelijkheden daarachter. Waar komen kritieke grondstoffen en onderdelen vandaan? Hoe afhankelijk ben je van één leverancier, land, haven of transportroute? En wat gebeurt er als die schakel morgen wegvalt?
Mijn tips op een rijtje:
Breng kritieke afhankelijkheden in je keten in kaart.
Kijk verder dan je directe leverancier.
Maak scenario’s voor verstoringen die werkelijk impact hebben.
Bepaal welke alternatieven beschikbaar zijn: kwalificeer een tweede leverancier, onderzoek andere routes of houd strategische voorraden aan.
Maak betere afspraken over informatie-uitwisseling.
Digitalisering helpt om eerder te anticiperen en sneller bij te sturen. Daar hoort ook een zakelijke afweging bij. Een alternatieve leverancier kwalificeren kost tijd en geld, een strategische voorraad vraagt werkkapitaal en een andere route is niet altijd goedkoper.
Maar wat kost het wanneer de productie stilvalt of een belangrijke exportorder niet is geleverd? We rekenen de kosten van efficiëntie nauwkeurig uit. De kosten van kwetsbaarheid veel minder. Daarom hoort dit onderwerp thuis in de boardroom. Niet alleen als logistiek dossier, maar als onderdeel van strategie, risicobeheersing en continuïteit.
Lees ook: ‘Risicomijding in de boardroom kost Nederland jaarlijks 70 miljard euro aan export’
Overheid en bedrijfsleven moeten samen vooruit
De grotere opgave voor Nederland kunnen bedrijven echter niet individueel oplossen. Geen importeur of exporteur organiseert zelfstandig spoorcapaciteit, energie-infrastructuur, vaarwegen, havens of digitale netwerken. Juist onze internationale positie vraagt om een gezamenlijke langetermijnvisie van overheid en bedrijfsleven.
Welke goederenstromen zijn cruciaal voor onze economie? Welke infrastructuur en internationale corridors zijn daarvoor onmisbaar? Waar zijn we te afhankelijk geworden van één route, regio of voorziening? En welke investeringen zijn nodig om alternatieven mogelijk te maken?
Een nieuw logistiek systeem betekent niet dat we het huidige moeten afbreken. Nederland heeft juist een sterke logistieke positie. De uitdaging is die toekomstbestendig te maken: van een systeem dat vooral efficiënt functioneert zolang alles goed gaat, naar een systeem dat zich kan aanpassen wanneer omstandigheden veranderen.
Dat vraagt ook om samenwerking. Bedrijven concurreren, maar zijn afhankelijk van dezelfde havens, corridors, energievoorzieningen en digitale netwerken. Op onderdelen is samenwerking daarom geen bedreiging voor concurrentie, maar een voorwaarde om onze concurrentiepositie te behouden.
Want internationale handel begint met een order, een klant en een markt. Maar uiteindelijk moet een grondstof, onderdeel of eindproduct nog steeds van A naar B. Als goederen niet meer bewegen, valt ook de handel stil. Een wendbaar logistiek systeem is daarom geen kostenpost naast onze handelsstrategie, maar een voorwaarde om te blijven importeren, exporteren en concurreren.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
