In het spoor van ASML verovert dit onbekende Eindhovense bedrijf de wereld met cleanroomkranen
Met uiterste precisie manoeuvreren ze - zonder schommelen -duizenden kilo’s zware modules van een chipmachine op hun plek. In het spoor van ASML speelt een hijskranenbedrijf uit Eindhoven mee in de wereld van de chipreuzen.
De hijskranen van Mennens Cleanroom Cranes zijn een toonbeeld van beheersing. „Een zwaar product moet je heel langzaam op zijn plek zetten, anders gaat het schommelen”, zegt commercieel directeur Danny van Deuzen op ED.nl.
Het plaatsen van modules van een chipmachine in een cleanroom is specialistenwerk. „Het moet heel secuur en heel schoon.”
De kranen kunnen worden geprogrammeerd. „Speciale hijsacties moeten in drie richtingen worden gedaan. Dat kan een persoon niet meer handmatig voor elkaar krijgen.”
Mennens Cleanroom Cranes is een onbekende wereldspeler. Onlangs was het present op een belangrijke beurs van de chipindustrie in Taiwan. Hijskranen uit Eindhoven hangen aan de plafonds van fabrieken van TSMC, de grootste chipfabrikant ter wereld.
‘We dachten: oké, dat is leuk’
De directieleden Van Deuzen, algemeen directeur Marcel Rabenort en operationeel directeur Dave van Zandvliet zijn eraan gewend geraakt. De fine fleur van de chipindustrie is vaste klant, van Samsung en SK Hynix in Zuid-Korea tot Intel in de Verenigde Staten.
Ze hadden dat niet kunnen bedenken, toen ze in 1999 de eerste hijskranen leverden voor de fabriek van ASML in Veldhoven. ,,We dachten: oké, dat is leuk. Dat doen we een keer.”
Samen met ASML trokken ze later de wereld in. Voor de veel grotere chipmachines op basis van euv-technologie (extreem ultraviolet licht) moest ASML zijn productiemodel wijzigen. De in Veldhoven gefabriceerde machines worden gedemonteerd om vervolgens bij de klant weer te worden opgebouwd.
“Chipfabrikanten waren niet gewend aan een hijskraan in de fabriek”
Danny van Deuzen Cleanroom Cranes
,,We begonnen met prototypes, onder meer bij Intel”, blikt Van Deuzen terug. ,,Chipfabrikanten waren niet gewend aan een hijskraan in de fabriek. We hebben wekelijks met Intel overleg gehad. Pas toen de kraan er hing, hadden ze in de gaten hoe imposant de installatie was.”
De grootste chipmachine van ASML wordt in elkaar gezet met twee kranen met in totaal vier takels die elk 10.000 kilo kunnen tillen.
Zo zit een vrijwel onbekend bedrijf, gevestigd op het voormalige Philipsterrein Strijp-T in Eindhoven, momenteel midden in de ongekende groeigolf van chips die wordt aangezwengeld door toepassingen van AI (kunstmatige intelligentie).
Vier tot vijf keer uitgebreid
Zoals het bij ASML orders regende, zo hard ging het ook met de bestellingen bij de hijskranenspecialist. Vier tot vijf keer is de bedrijfsruimte in Eindhoven al uitgebreid, vertelt algemeen directeur Rabenort. „We zijn in 2018 gestart met tien mensen en we zitten nu tegen de vijftig.”
Cleanroom Cranes doet het werk niet alleen. De productie van de onderdelen van de hijskraan wordt uitbesteed. In de Eindhovense bedrijfshal worden kraanlichaam, takels en het besturingssysteem geassembleerd en wordt de kraan getest.
Voor het installatiewerk schakelt het monteurs in van een zusterbedrijf binnen de groep van eigenaar Axel Johnson, een Zweeds concern met zo’n 30.000 werknemers. In Taiwan, Zuid-Korea en de Verenigde Staten zorgt een lokale partner voor service en onderhoud.
Grootste kraan voor ruimtevaart
Jaarlijks produceert het bedrijf tientallen kranen, in allerlei soorten en maten. En niet alleen voor de chipindustrie. De grootste kraan, met een hijsvermogen van 36.000 kilo, is geleverd aan ruimtevaartcentrum ESA in Noordwijk waar satellieten worden gebouwd.
“We leveren aan markten die op een bepaalde manier schoon willen en moeten produceren”
Danny van Deuzen, commercieel directeur
Van Deuzen: ,,We leveren aan markten die op een bepaalde manier schoon willen en moeten produceren. In de ruimtevaart wordt veel van spiegels gebruik gemaakt. Daar mag geen stof op zitten.”
In de regio zijn meerdere hightechbedrijven klant, zoals de Eindhovense fabrikant van elektronenmicroscopen Thermo Fisher. Ook in de farmacie komen hijskranen te pas, bijvoorbeeld bij het wisselen van filters in tanks voor de grondstoffen van medicijnen.
Bij de keuze van materialen voor de kranen luistert het nauw. „Bepaalde soorten koper mogen niet in een cleanroom. We gebruiken veel roestvrijstaal, aluminium en speciale coatings. Voor de stickers op de kranen die naar ASML gaan, wordt een speciaal soort lijm gebruikt.”
“Er is veel onderzoek en ontwikkeling nodig om kranen van wereldniveau te blijven maken”
Marcel Rabenort, algemeen directeur
Het bedrijfscomplex is dit jaar uitgebreid met een r&d centrum. „Er is veel onderzoek en ontwikkeling nodig om kranen van wereldniveau te blijven maken”, stelt Rabenort.
Ook het productieproces van de kranen wordt onder de loep genomen. De toegenomen orderstroom vraagt om aanpassingen. „We moeten zorgen dat we in de toekomst sneller kunnen produceren. Daarvoor treffen we nu de voorbereidingen.”
