Veel leidinggevenden willen dat hun team meer eigenaarschap pakt, initiatief toont en verantwoordelijkheid neemt. Ze verwachten openheid, volwassenheid en ontwikkeling. Dat is logisch. Maar opvallend genoeg vragen diezelfde leidinggevenden zelden eerlijke feedback op hun eigen gedrag. En daar begint het te wringen.
De meeste leidinggevenden weten echt wel hoe het moet. Ze hebben boeken gelezen, trainingen gevolgd en kunnen prima uitleggen hoe je een goed gesprek voert of richting geeft. Maar onder druk doen we zelden wat we weten. We doen wat we gewend zijn. En precies daar zit het verschil tussen kennis en groei.
Iedereen heeft reflexen. De een gaat redden zodra het spannend wordt. De ander gaat controleren. Weer een ander trekt besluiten naar zich toe om tempo te houden of wordt juist stil als het schuurt. Dat is menselijk. Alleen: als je die reflex niet onderzoekt, ga je hem herhalen. En wat jij herhaalt, wordt cultuur.
Lees ook: Nadia van der Vlies: ‘Waarden werken pas als je ze durft te gebruiken’
Structuur is niet het probleem, maar het gedrag van mensen
Vorige week werkte ik met een MT dat klaagde over een gebrek aan eigenaarschap in de organisatie. Mensen wachtten af, namen geen initiatief en legden besluiten terug bij de top. In dezelfde sessie werd duidelijk dat de CEO onder druk plannen naar zich toetrok en voorstellen zelf afmaakte ‘om snelheid te houden’. Zijn intentie was tempo maken, maar het effect was dat hij afhankelijkheid creëerde. Dus niet de structuur was het probleem, maar zijn gedrag.
Als jij zegt dat openheid belangrijk is, maar je reageert defensief op kritiek, dan leren de mensen om je heen dat het veiliger is om hun mond te houden
Nadia van der Vlies
Weten wat jouw reflexen zijn, hoe je overkomt en hoe anderen je zien, is cruciaal. Zonder zelfinzicht groei je niet. Als jij zegt dat openheid belangrijk is, maar defensief reageert op kritiek, dan leren de mensen om je heen dat het veiliger is om hun mond te houden. Als jij verantwoordelijkheid verwacht, maar alles nog een keer controleert, dan leren mensen dat eigenaarschap geen zin heeft. En als jij ontwikkeling eist, maar zelf geen serieuze spiegel meer hebt gehad, dan voelt dat incongruent.
Lees ook: Stop met helpen en oplossen: waarom op je handen zitten de enige manier is om je team aan te zetten
Eerlijke feedback
Ik stel leidinggevenden vaak een simpele vraag: wanneer heb jij voor het laatst echt eerlijke feedback gevraagd? En dan bedoel ik echt feedback vragen. Niet de keurige variant, maar vraag eens concreet: waar zit ik je in de weg? Wanneer maak ik het ingewikkelder dan nodig? Wat doe ik onder druk waar jij last van hebt? Dat zijn geen comfortabele vragen. Maar ze geven je informatie die je anders nooit krijgt.
Hoe succesvoller je wordt, hoe minder mensen je nog durven te vertellen wat ze vinden
Nadia van der Vlies
Hoe hoger je in de organisatie zit, hoe minder eerlijke feedback je krijgt. Hoe succesvoller je wordt, hoe minder mensen je nog durven te vertellen wat ze vinden. En juist daar zit het risico. Met positie groeit je invloed, en dus ook de impact van je blinde vlekken.
Veel organisaties verwachten wendbaarheid, eigenaarschap en lerend vermogen van hun medewerkers. Tegelijkertijd blijven leidinggevenden zelf vaak buiten schot als het gaat om ontwikkeling. Dat creëert een scheve situatie: groei wordt gevraagd, maar niet voorgedaan.
Lees ook: Nadia van der Vlies: ‘Managers hebben vaak een grote mond, behalve waar het echt nodig is’
Neem de regie
Regie nemen begint daarom niet bij je team, maar bij jezelf. Regie betekent dat je niet wijst naar omstandigheden, cultuur of medewerkers, maar eerst kijkt naar je eigen aandeel. Wat doe ik waardoor dit patroon blijft bestaan? Waar houd ik onbedoeld gedrag in stand? Waar laat ik iets liggen wat van mij is? Dat vraagt eerlijkheid. Maar het is ook bevrijdend, want wat van jou is, kun je veranderen.
Leidinggeven is geen titel die je krijgt en daarna beheerst. Het is een vak waarin je jezelf steeds opnieuw tegenkomt. Wie denkt dat hij er al is, staat stil.
De vraag is niet of je tijd hebt om te reflecteren. De vraag is of je het je kunt veroorloven om het niet te doen.
Ontvang elke week - op maandag - het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een Apple Watch!
