Terwijl Guido Bruinsma, zittend in een hypermoderne gamestoel, wat van de grond raapt, grijpt zijn zelfgebouwde FIFA-tool op het scherm voor hem direct in. Die bestempelt zijn nieuwe zithouding als ‘very poor’ (bar slecht) en geeft een dieprode waarschuwing.
Het is een van de vele voorbeelden waaraan de 48-jarige ‘chef gamen’ van de Universiteit Twente met studenten werkt, schrijft AD.nl. De achterliggende wetenschap van e-sports interesseert veel vrijetijdsgamers vermoedelijk niet. Maar de e-sportswereld – online spellen in een competitie, waarbij vaardigheden belangrijker zijn dan geluk – groeit als kool, net als de wetenschap daarachter.
Een korte gaming-break werkt als een mentale reset
Nederland blijft daarin nog wat afwachtend, maar dat geldt niet voor de Universiteit Twente. Gamen kan cognitieve vaardigheden, probleemoplossend denken en het reactievermogen verbeteren, stelt Bruinsma. ,,Dat is waardevol voor gamers, maar ook voor bedrijven en de maatschappij’’, zegt hij in het e-sportslab op de campus in Enschede. Om hem heen vullen schermen, simulatiestoelen en felle neonkleuren de ruimte.
Maar wat is de meerwaarde van het gedrag van gamers doorgronden? Wie heeft daar wat aan, behalve de gamer zelf die een spel later zijn score kan verbeteren? ,,Wat wij in analyses van voetbalspel FIFA (tegenwoordig EAFC, red.) doen, is kijken naar eye-tracking, houding en stress. Een eerste stresssignaal is dat iemand focus verliest en wegkijkt van het scherm. Dat op een normale werkplek detecteren is waardevol voor een bedrijf’’, legt de onderzoeker uit.
Van FIFA tot Counter-Strike: verschillende games, verschillende vaardigheden
Bruinsma stipt ook het onderzoek aan dat hij en studenten doen naar het tactische teamschietspel Counter-Strike. Daar worden gegevens uit gewonnen om een indicatie te krijgen van wie al dan niet een goede teamleider is. En met studenten psychologie kijken ze naar de impulscontrole van een gamer. ,,Stel je ziet een vijand, je wil schieten, maar voor de strategie is het beter dat niet te doen. Wie heeft impulscontrole? En wie schiet wel?’’
“Vijf mensen die niet op dezelfde plek zijn, maar toch perfect met elkaar samenwerken. Dat kan voor thuiswerkers heel relevant zijn”
Guido Bruinsma Universiteit Twente
Volgens de docent is e-sports voor onderzoekers een perfecte databron om gegevens uit te halen, beter nog dan uit een experiment. ,,Het komt dichterbij een natuurlijke situatie, omdat het herhaalbaar is. De omgeving is gecontroleerd en het enige dat verandert zijn de vaardigheden van de speler. Beslissingen en gedrag zijn een pure vorm, spelers gaan altijd voor het maximale, zodat je gedrag goed kunt herleiden.’’
Bruinsma probeert de meerwaarde van game-analyse concreter te maken. E-sports is de Formule 1 van kantoorwerk, stelt hij. „Hoe kun je in 1,5 meter omgeving zo goed mogelijk je werk doen. Dat zo snel en goed mogelijk volhouden, met de juiste focus en houding. Daarin valt zoveel te leren. Voor gamers, maar dus ook voor organisaties.’’
Hij zoomt in op de communicatietak van gamen in teamverband. Waar klassieke netwerken het in coronatijd moeilijk hadden, floreerden gamenetwerken. ,,Vijf mensen die niet op dezelfde plek zijn, maar toch perfect met elkaar samenwerken. Alles op elkaar afstemmen, weten van elkaar wat ze doen. Dat kan voor thuiswerkers heel relevant zijn.’’
Korps Mariniers
Het UT-onderzoek beperkt zich niet alleen tot de universiteit. Bruinsma werkt momenteel samen met het Korps Mariniers. ,,Met hen kijken we naar welke samenwerkingscompetenties we uit Counterstrike kunnen halen, om daar trainingen van te maken. Voor analyse van missies, communicatie, flexibiliteit, leiderschap. Door mariniers het vaak te laten spelen groeien ze in het spel en in hun werk.’’
Het effect van gamen op focus en productiviteit
Hoe zorgt Bruinsma ervoor dat het onderzoek de weg van lab naar werkplek vindt? ,,We schrijven artikelen voor vakbladen, die zo bij mensen terechtkomen die bezig zijn met ergonomie bijvoorbeeld. Of bij leidinggevenden bij highperformance-organisaties. Maar onze focus ligt in eerste instantie op e-sports zelf, hoe we dat naar een hoger niveau kunnen tillen.’’
De ontwikkelingen in de e-sportswereld gaan razendsnel, weet Bruinsma. In Azië kunnen populaire topspelers niet normaal over straat. ,,Daar bestaan gamehuizen waar een team samen leeft, traint en slaapt. Met kantoren, een psycholoog, fysiotherapeut, een kok. Nee, daar kunnen wij nog lang niet aan tippen.’’
Nu e-sports zo snel aan populariteit en professionaliteit wint, willen ook multinationals zich eraan verbinden. ,,DHL zit heel erg in de game Dota, BMW heeft League of Legends helemaal omarmd. Die weten gewoon: willen wij BMW’s verkopen aan de volgende generatie, dan moeten we niet meer op de golfbaan zijn. Je ziet dat het traditionele sportlandschap aan het bewegen is.”
Gamen als olympische sport?
Sterker nog, het IOC (Internationaal Olympisch Comité, red.) bepaalde in 2024 zelfs dat gamen een olympische sport zou worden. Al verloopt die route hobbelig, en stuit de ambitie op forse weerstand. ,,In sommige games wordt gevochten en moet je schieten’’, zegt Bruinsma. Volgens critici botst dat met de olympische gedachte. ,,Dus die route is vooralsnog een moeizame. Maar dat de wens er ligt, zegt genoeg. Ook het IOC kent het belang van inspelen op de wensen van toekomstige generaties.’’
Naar een moderne bedrijfscultuur: gamecomputer op kantoor
Ondertussen blijven Bruinsma en zijn studenten zich richten op meer en beter onderzoek naar het gedrag van e-sporters. ,,We hoeven niet als bij traditionele sport een sensor op iemand te plakken om te kijken hoe iemand loopt en met allemaal ruis om te gaan. Nee, wij hebben alle zuivere gegevens, alle data, dus we kunnen heel snel iemand naar een hoger niveau tillen. Slimmer, sneller en sterker door te gamen: wie wil dat nou niet?’’
Tekst: Stan Waning.
