In deze bonusaflevering van Even bellen met Silicon Valley bespreekt Gerben van Driel het boek Ali Niknam: De eenzame strijd van een tech-miljardair. Zijn studiogasten: auteur en NRC-onderzoeksjournalist Stijn Bronzwaer en Silicon Valley-serieondernemer Wibe Wagemans.
Gerben van Driel: „Ik heb het van kaft tot kaft gelezen en dat kostte geen enkele moeite. Het was een fantastisch boek om te lezen.”
Het fenomeen Ali Niknam: geniale technicus met een compromisloze drive
In ‘Ali Niknam: De eenzame strijd van een tech-miljardair’ schetsen drie NRC-journalisten een gelaagd beeld van een ondernemer die van jongs af aan uitzonderlijk gedreven is. Stijn Bronzwaer is een van de auteurs en weet wat Niknam zo uniek maakt in de Nederlandse bankensector.
„Hij combineert eigenlijk twee dingen die hele succesvolle mensen hebben: hij is extreem technisch - welke bank-CEO gaat nou zelf achter de laptop zitten om aan de codebase te sleutelen? - en hij heeft een ijzersterk businessinstinct. Hij is toch wel de Nederlandse versie van Elon Musk’.
Niknams drang naar controle en succes kent echter een schaduwzijde. Zijn loopbaan wordt gekenmerkt door een spoor van verbroken vriendschappen, zakelijke conflicten en juridische strijd. Bronzwaer vertelt dat Niknam al op jonge leeftijd een emotionele afstand opbouwde en keuzes maakt die puur zakelijk zijn gedreven.
„Hij verkiest het economische perspectief of het goede van zijn bedrijven boven persoonlijke relaties. Dat hij moet breken met vrienden die hij daarna nooit meer ziet, maar waarmee hij TransIP wel groot kan maken, dat laatste heeft bij hem de voorkeur.”
‘Founder Mode’ in de praktijk: waar ligt de grens voor Silicon Valley?
Het strakke micromanagement, de torenhoge prestatiedruk en het hoge personeelsverloop bij Bunq worden in Nederland vaak met argusogen bekeken. Vanuit het perspectief van Silicon Valley kijkt serieondernemer Wibe Wagemans daar genuanceerder naar. Hij noemt dit founder mode - een dynamiek waarin de oprichter alle lagen in het bedrijf overslaat om snelheid en executie te garanderen.
Wagemans verdeelt dit gedrag in categorieën van groen tot rood: „In Silicon Valley is het groen als je een bericht stuurt in het weekend en verwacht dat iemand op de bal zit. Het gaat om snelheid en execution.”
Toch ziet Wagemans ook duidelijke grenzen waar Niknams leiderschapsstijl schuurt: „Publieke vernedering of het gebruik van scheldwoorden gaat richting oranje en rood. Maar ook het omzeilen van wettelijke verplichtingen zoals een ondernemingsraad is rood. Een mentor of raad van commissarissen moet een spiegel voorhouden – niet alleen zakelijk, maar ook als mens.”
Ali Niknam op LinkedIn over het boek
Onder meer: „Voor wat betreft het boek: ik ben er niet bij betrokken geweest, heb het niet gezien en heb het niet kunnen controleren op onjuistheden, wat normaliter wel gebruikelijk is. Als ik de aankondiging mag geloven, gaat het eigenlijk ook niet over mij, maar vooral over een aan mij aangemeten karikatuur. Nog los van de talloze fouten (sorry jongens, ik ben zoals algemeen bekend toch echt in Canada geboren, niet in Iran) maakt dat dit verhaal daarmee niet het mijne is’.
Overigens staat in het boek wel degelijk dat hij in Canada geboren is, op pagina 27.
De eenzame strijd: VC-kapitaal, zeggenschap en de rem op internationale groei
Een opvallend element in de filosofie van Ali Niknam is zijn langdurige weigering om durfkapitaal (venture capital) te accepteren voor Bunq. ‘Ik verkoop nog liever een nier dan een belang in mijn bedrijf’, heeft hij daar eerder over gezegd. Niknam financierde de bank jarenlang met meer dan 100 miljoen euro uit eigen zak om volledige controle te behouden.
“In zekere zin is hij het gaspedaal van zijn bedrijf, maar ook de rem”
Wibe Wagemans Investeerder/serie-ondernemer in Slicon Valley
Wagemans plaatst daar grote kanttekeningen bij vanuit Silicon Valley-perspectief. Door het afwijzen van top-VC’s mist een bedrijf niet alleen strategische begeleiding, maar ook de noodzakelijke financiële vuurkracht om giganten als Revolut bij te benen.
„In zekere zin is hij het gaspedaal van zijn bedrijf, maar ook de rem. In Silicon Valley helpt een top-VC een founder juist om te winnen. Als je kiest voor het vermijden van VC-kapitaal om controle te houden, mis je het schaalbare model om razendsnel wereldwijd te groeien.”
Bronzwaer vult aan dat de drang naar absolute autonomie Niknam ook persoonlijk isoleert: „Hij zegt zelf in interviews dat hij zich eenzaam voelt zonder co-founder, dat hij het gevoel heeft dat hij het allemaal alleen moet doen en alle kritiek op zijn schouders terechtkomt.”
Spiegel voor het Nederlandse ondernemersklimaat
Het verhaal van Ali Niknam legt een fundamentele spanning bloot tussen de Nederlandse poldercultuur en de meedogenloze drang naar wereldwijde technologische innovatie. Waar Nederland bescherming, werk-privébalans en overleg centraal stelt, vereist wereldklasse tech-groei vaak compromisloze toewijding.
Wibe Wagemans: „Innovatie komt niet van grote corporaties, maar van startups. En innovatie bij startups is niet mogelijk zonder bevlogen founders en een gezonde dosis founder mode. Dat schuurt cultureel soms, maar zo werkt internationale innovatie.”
Ali Niknam - De eenzame strijd van een techmiljardair (Stijn Bronzwaer, Joris Kooiman, Merijn Rengers) is onder meer via deze link te bestellen.
Ali Niknam: geen interviews
Ali Niknam gaat niet in op interviewverzoeken over het boek, zo maakte het pr-bureau van Bunq ook BusinessWise duidelijk.
Op LinkedIn reageerde Niknam met onder meer: ‘Een biografie!? Man, daar ben ik toch veel te jong voor! Door alle lawaai en stof die de inmiddels 6 jaar durende NRC-campagne doet opwaaien, lijkt soms te worden vergeten dat ook ik maar een mens ben’.
„Dat hij zo reageert, komt doordat hij een type is dat heel erg zijn eigen beeldvorming regisseert. Zo heeft hij twee boeken over zichzelf laten schrijven, of nou ja, hij huurt iemand in en die schrijft dan een boek over hem. Dat zijn natuurlijk hele lovende boeken”, zegt Stijn Bronzwaer.
„Als er dan drie journalisten zich in jouw leven gaan verdiepen en ook gaan praten met mensen over dingen die jij zelf liever niet in de publiciteit hebt... Maar wij vinden die dingen wél belangrijk. Het is een bank, een publieke instelling; hij heeft 8,5 miljard aan spaargeld in beheer. We vinden dat klanten en het publiek moeten weten hoe hij zijn bedrijf runt.”
„We hadden heel graag gewild dat hij zou meewerken en hebben dat ook heel lang geprobeerd, maar dat heeft hij niet gedaan. Dat is wel atypisch, want meestal kiezen bedrijven of ondernemers er toch voor met een journalist te gaan zitten of vragen te beantwoorden.”
Dit artikel betreft slechts een deel van het gesprek tussen Gerben, Stijn en Wibe. Beluister daarom ook de podcast hieronder en/of via het podcastkanaal.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een robot!
