Deze experts reageren
Hoogleraar arbeidseconomie Joop Schippers,
onderhandelingsexpert Tim Masselink en
Rick Aalbers, hoogleraar Corporate Restructuring & Innovation
1. Staking als dwangmiddel: strategische timing en impact
De timing van de acties raakt de moederconcerns (Ahold Delhaize en A.S. Watson) direct in hun omzet. Door het warme weer piekt de vraag naar zonnebrand, het Nederlands elftal speelt op het WK en het is Vaderdag.
“De timing is bewust en heeft ook effect, want wij praten er nu ook over”
Rick Aalbers Radboud Universiteit
Volgens Rick Aalbers (Radboud Universiteit) is de staking een bewuste strategie: „De vakbond heeft dit duidelijk getimed als dwangmiddel dat zichtbaarheid en economische impact combineert. Vaderdag is op zondag en dan is er een urgente behoefte om een kado te geven. Dat het zo expres is gebruikt, heeft ook effect, want wij praten er nu ook over.”
Volgens hem komt deze escalatie allerminst als een verrassing: ,,Dit is niet plots ontstaan, maar dit loopt al langer en de medewerkers hebben het nu geëscaleerd. Als je het plat slaat, is dit een stille reorganisatie.”
‘Staken is niet de eindoplossing’
Volgens Tim Masselink (directeur &FLUENCE) is staken in de eerste plaats een middel om de druk op te voeren en niet de eindoplossing: „Staken hoort bij het spel voor de bühne, maar het lost het probleem vaak niet op. Gebruik het als pressiemiddel, maar onderhandelen aan tafel is altijd beter, ook omdat je elkaar nodig hebt.”
Joop Schippers (Universiteit Utrecht) voegt toe dat de opdracht voor beide partijen glashelder is: ,,Hoe eerder een akkoord, hoe beter.”
Lees ook: 2000 koffiezaken dicht door AI-blunder: Starbucks verliest miljoenen aan verplichte geschiedenisles
2. Cao-conflict: de botsende visies over de zondagstoeslag
De kern van het geschil is de zondagstoeslag. Waar medewerkers nu een toeslag van 100 procent krijgen, sturen de directies aan op versobering. Vakbondsbestuurder Cindy Onvlee (FNV Handel) verwerpt dit stellig: „De zondag is een bijzondere dag waar een fatsoenlijke zondagstoeslag bij hoort. Dat is in Nederland een traditie en die moeten we niet afschaffen door de zondagstoeslag te halveren. De directieleden zijn op zondag toch ook vrij om naar de voetbal of opa en oma te gaan? Maar de winkelmedewerkers moeten werken voor een mager loontje, dat deugt voor geen meter.”
Hoogleraar Schippers noemt het vasthouden aan deze klassieke toeslag echter achterhaald: „We leven in een andere samenleving dan tien tot twintig jaar geleden en daaraan krampachtig vasthouden is achterhaald. Het zijn toch vooral scholieren die in het weekend werken en die hoeven geen dubbel tarief te krijgen. Uitzondering is Gall & Gall, daar staan geen jongeren achter de toonbank.”
Advies: strategische uitruil van eisen
Schippers adviseert directies en bonden een strategische uitruil van eisen: ,,Denk aan het verlagen van de zondagstoeslagen voor een aantal jaren, maar anderzijds een iets hoger loon. Het is niet de bedoeling, wat je voorheen ook bij de politie zag, dat je een hoger loon via toeslagen moet gaan sprokkelen. In een branche waar regelmatig met prijzen wordt gestunt, moet je je afvragen waar de marges blijven.”
3. De cao-impasse doorbreken: stuur op bredere belangen
Om de cao-impasse te doorbreken, moeten leiders verder kijken dan het primaire loon. Masselink adviseert te focussen op bredere, gedeelde belangen:
,,Nu draait alles om geld, maar dat wil je niet. Als goede leider vergroot je de koek zonder te blijven doorduwen op geld en uiteindelijk te escaleren. Vaak kun je zogenoemde low cost, high value-oplossingen creëren voor je werknemers. Denk aan thuiswerken, tropenroosters of opleidingen. Stel het gedeelde belang centraal: de lonen hebben al een flinke inhaalslag gemaakt, hoe kunnen we nu verder?”
Schippers sluit zich hierbij aan door te wijzen op alternatieve, vaak niet-financiële behoeften van het personeel: ,,Kruidvat zit in drukke, stedelijke gebieden, misschien vinden medewerkers een beveiliger of een noodknop wel prettiger.”
‘Medewerkerspool in weekend anders indelen’
Aalbers stelt voor om nadrukkelijker te sturen op flexibiliteit en te experimenteren met alternatieve operationele modellen: ,,Je kunt de medewerkerspool in het weekend anders indelen. Ahold heeft als concern veel ervaring met flexibele pools.”
Hij trekt daarbij de vergelijking met het gecentraliseerde model van de huisartsenposten: ,,Stel dat Ahold besluit om maar één op de vier winkels voortaan op de zondag te openen, afhankelijk van waar de vraag het grootst is, dan zul je ook je arbeidspool op een andere manier moeten indelen. Hoe ga je daar vanuit je medewerkers mee om want uiteindelijk wil je een gezamenlijk doel creëren.“
“Wanneer ga je escaleren en wanneer niet? Neem je achterban mee, lek geen informatie naar de pers en kom samen naar buiten met een akkoord”
Tim Masselink &FLUENCE
4. Leiderschap en procesregie: spelregels voor onderhandelen
Een veelgemaakte fout bij conflictescalatie is het ontbreken van procedurele kaders. Masselink benadrukt het belang van sterke procesregie door leiders: ,,Als leider is het van belang dat een partij zich niet terugtrekt, want dan ontstaan de echte problemen. Houd de communicatie altijd open en maak afspraken over het onderhandelproces. Wanneer ga je escaleren en wanneer niet? Neem je achterban mee, lek geen informatie naar de pers en kom samen naar buiten met een akkoord.”
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
