ASML is de afgelopen dagen fors onderuit gegaan op de Amsterdamse beurs, met een koersdaling van 11 procent. Ook branchegenoten Besi (-17%) en ASMI (-13%) behoren tot de grootste dalers in de AEX.
Aanleiding voor de daling is een bericht van techsite The Information dat China van plan is om op grote schaal chipmachines te gaan produceren. Het gaat specifiek om machines die werken met deep ultraviolet (DUV) immersielithografie. Deze zijn bestemd voor de grootste Chinese chipfabrikanten, waaronder Semiconductor Manufacturing International Corp. (SMIC) en Changxin Memory Technologies (CXMT), dat deze week naar de beurs ging en plots het meest waardevolle Chinese bedrijf werd.
De vrees van investeerders
Investeerders maken zich zorgen. Als China erin slaagt een eigen halfgeleiderindustrie op te bouwen, kan dit grote Amerikaanse, Europese en andere Aziatische bedrijven de toegang tot deze enorme markt ontzeggen. Dat raakt ASML direct, aangezien China een belangrijke markt voor het bedrijf is.
Een immersie-DUV-machine is een cruciaal onderdeel in het productieproces van halfgeleiders. Het apparaat etst circuitpatronen in siliciumwafers en bekende afnemers zijn chipgiganten zoals TSMC en Intel. Hoewel onmisbaar, is de DUV-technologie te gebruiken voor de iets minder geavanceerde chips. Voor de allernieuwste chips, zoals die van Apple en Nvidia, zijn de veel complexere extreem ultraviolette (EUV) lithografiemachines van ASML vereist.
“Ik vind het een heel overdreven reactie, want dit project heeft te weinig schaal en technologisch lopen ze achter”
Jos Versteeg
Wat is de impact op ASML?
Heeft ASML technologisch iets te duchten, of is het concern uit Veldhoven hiermee vooral gewaarschuwd? Om de onrust op de beurs te duiden, spreekt Businesswise met Jos Versteeg, beursanalist bij Insinger Gilissen en UvA-hoogleraar innovatie Henk Volberda.
Volgens analist Jos Versteeg is de paniek misplaatst. „Beleggers zijn nu eenmaal zenuwlijders, het is een beetje Jantje lacht en Jantje huilt. Ik vind het een heel overdreven reactie, want dit project heeft te weinig schaal en technologisch lopen ze achter,” stelt hij. „De immersie-DUV-machines waar het nu over gaat, zijn al in 2003 door ASML gemaakt en vanaf 2006 in hoge volumes geproduceerd.”
Versteeg benadrukt dat deze massaproductie wezenlijk anders is dan de productie van bijvoorbeeld elektrische auto’s en zonnecellen. ASML maakt al sinds de jaren tachtig lithografiemachines en heeft het productie- en onderhoudsproces volledig geperfectioneerd, een proces dat voor de meeste machines in 2026 nog steeds doorloopt. „Om 200 wafers per uur te produceren, moet een machine 24 uur per dag draaien en feilloos worden onderhouden. ASML is daar heel erg goed in en het gaat deze Chinese staatspartij nog jaren kosten om dat niveau te bereiken.”
Hoewel 20 procent van de DUV-machines die ASML produceert naar China gaat, ziet Versteeg de Chinese ambities in perspectief. „Ik verwacht dat de DUV-markt uiteindelijk een eigen markt wordt. Korea heeft altijd gewild wat ASML heeft, maar het is nooit gelukt. De Chinese overheid is bereid om hier tientallen miljarden dollars in te steken, maar het is nog een lange weg te gaan. Dat ze nu ook al een eigen EUV-machine zouden hebben, daar geloof ik niets van.”
Lees ook: Vergroot het aandelencadeau van ASML de motivatie van werknemers? ‘Er zitten zeker risico’s aan’
Waarschuwing voor zelfgenoegzaamheid
Hoogleraar Henk Volberda bekijkt het nieuws van twee kanten. Enerzijds onderschrijft hij de woorden van Versteeg en stelt de innovatie weinig voor. „Het gaat om vijf machines in 2026 en twintig in 2027. Dat is een heel laag aantal, het zijn simpele machines en zie dat maar eens op te schalen.”
Daarbij spelen de politieke restricties ook een grote rol: ASML mag nu al geen geavanceerde EUV-machines en bepaalde immersie-DUV-machines aan China leveren, en vanuit Amerika groeit de druk om ook de service en het onderhoud stop te zetten.
“Mijn advies aan ASML is wel om dit serieus te nemen. Je loopt het risico om als marktleider niet meer in staat te zijn om te vernieuwen”
Henk Volberda
Het is wel de vraag of het Amerikaanse Match Act er doorheen komt. Versteeg: ,,Dat verwacht ik niet. Ook omdat ASML dan geen onderhoud mag plegen aan machines die simpele chips leveren aan de auto-industrie bijvoorbeeld. En geen enkele autofabrikant wil het risico lopen dat de ruitenwissers het niet meer doen.”
Volberda kraakt wel een kritische noot. ,,Leidt ASML niet te veel aan zelfgenoegzaamheid?" vraagt hij zich af. ,,Mijn advies aan ASML is wel om dit serieus te nemen. Je loopt het risico om als marktleider niet meer in staat te zijn om te vernieuwen. We kennen de voorbeelden van Nokia en Kodak. Marktleiders hebben de neiging om dreigende marktsignalen te ontkennen en te downplayen."
Volberda wijst daarbij op de wet van de remmende voorsprong. „China zit niet stil: ze hebben een uitgebreid overheidsprogramma om miljarden te investeren in de chipindustrie. Het ontwikkelingspotentieel is enorm, want ze zijn autonoom en hebben de kennis en grondstoffen in huis. In de AI-wereld zien we inmiddels ook dat modellen uit China de westerse modellen bijbenen.”
Florissante cijfers en uitbreiding
Gelukkig ziet Volberda dat ASML zich bewust is van zijn positie. Het bedrijf herinvesteert 19 procent van de omzet in research & development (R&D) en is hard bezig de organisatie lean te maken met een sense of urgency. Hij adviseert het bedrijf om ook te kijken naar nieuwe markten, zoals die van fotonische chips en kwantumcomputerchips.
Ondertussen spreken de cijfers en ambities van ASML voor zich. Een ontnuchterend feit voor de doemdenkers is dat topman Roger Dassen onlangs nog bekendmaakte de capaciteit fors te gaan uitbreiden. De productiecapaciteit voor geavanceerde DUV- en low-NA EUV-machines gaat met 30 procent omhoog, en het bedrijf onderzoekt de mogelijkheid om daar in 2028 nóg eens 30 procent aan toe te voegen.
De verwachtingen blijven dan ook florissant. De verwachte omzet komt dit jaar uit tussen de 43 en 45 miljard euro. Wereldwijd werken er inmiddels 44.500 mensen bij ASML, waarvan ruim de helft (23.500) in Veldhoven. Om de innovatiekracht te behouden, spendeert het bedrijf momenteel 1,2 miljard euro per kwartaal aan onderzoek en ontwikkeling. Ter vergelijking: in 2016 was dat nog ruim 750 miljoen euro per jaar.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
