Strategie

Van 3.000 naar 50.000 laadpunten: de bijna onmogelijke race om het Europese vrachtvervoer te vergroenen

In Zweden en Nederland is 10 procent van de nieuwe vrachtwagens elektrisch, tegenover 2,5 procent in de hele EU.
In Zweden en Nederland is 10 procent van de nieuwe vrachtwagens elektrisch, tegenover 2,5 procent in de hele EU.Beeld: The European Correspondent
Leestijd 4 minuten •

Je laatste onlinebestelling is waarschijnlijk over de weg bij je bezorgd. Het laatste stuk wordt meestal afgelegd met kleine bestelwagens, waarvan er veel elektrisch zijn, maar zware vrachtwagens hebben waarschijnlijk ook goederen van fabrikanten naar kleinere koeriersbedrijven vervoerd. En die rijden nog altijd voornamelijk op diesel.

CO₂-uitstoot met 45 procent verminderen

Tegen 2030 moeten fabrikanten van zware vrachtwagens en bussen de CO₂-uitstoot van de voertuigen die ze produceren volgens EU-wetgeving met 45 procent verminderen ten opzichte van 2019.

Volgens de Europese vereniging van autofabrikanten (ACEA) betekent dit dat minstens een derde van alle nieuwe vrachtwagens die in de EU worden gekocht, uitstootvrij en dus vooral elektrisch moet zijn. Nu is dat minder dan 3 procent. Voor fabrikanten heeft het alleen zin om de productie om te schakelen naar elektrische vrachtwagens als er vraag naar is.

Gebrek aan laadinfrastructuur

„Je produceert deze voertuigen natuurlijk niet als er niemand is die ze wil kopen”, zegt Thomas Fabian van ACEA tegen The European Correspondent. En waarom worden ze niet gekocht? Vooral door een gebrek aan laadinfrastructuur. Daardoor zitten fabrikanten tussen twee vuren: ofwel produceren ze vrachtwagens die niemand wil kopen omdat ze in het gebruik nog te onpraktisch zijn, ofwel betalen ze hoge EU-boetes omdat ze de uitstootdoelstelling niet halen.

“We zijn nog ver van de doelstelling verwijderd”

Thomas Fabian ACEA

Als de doelstelling voor 2030 met slechts drie procentpunten wordt gemist, levert dat volgens schattingen van ACEA ongeveer 2,2 miljard euro aan boetes op. Dat geld is nodig voor de transitie, betoogt de vereniging, en vormt opnieuw een klap voor de sector nu de wereldwijde concurrentie, vooral uit China, toeneemt. „We zijn nog ver van de doelstelling verwijderd”, zei Fabian. Zelfs transportbedrijven die klaar zijn om elektrisch te gaan rijden, kunnen vastlopen doordat ze op een netaansluiting moeten wachten.

Lees ook: Hoe zorgt jouw organisatie ervoor dat iedereen op het werk zijn elektrische auto kan opladen?

Het belangrijkste knelpunt

Eurelectric, de koepelorganisatie van de Europese elektriciteitssector, noemt dit het belangrijkste knelpunt dat de verkoop van uitstootvrije vrachtwagens belemmert: medio 2025 stonden bedrijven in minstens 16 lidstaten op een wachtlijst voor een aansluiting op het elektriciteitsnet. Die wachttijd kan oplopen tot drie jaar, vertelde een woordvoerder aan TEC. Zodra vrachtwagens het depot verlaten, wordt het probleem nog groter.

Ze hebben speciale laadplekken nodig die groot genoeg zijn en voldoende vermogen leveren, maar volgens EU-gegevens uit september telt de EU slechts iets meer dan 3.000 openbaar toegankelijke laadplekken. Volgens ACEA zijn er tegen 2030 50.000 nodig. De meeste laadpunten bevinden zich in het noorden: Zweden en Nederland hebben samen meer dan 45 procent van alle laadpunten voor vrachtwagens in de EU, terwijl Spanje er minder dan 200 heeft en Polen en Italië elk slechts enkele tientallen.

Meer elektrische vrachtwagens verkocht

Het is dan ook niet verrassend dat in die landen meer elektrische vrachtwagens worden verkocht: in Zweden en Nederland is 10 procent van de nieuwe vrachtwagens elektrisch, tegenover 2,5 procent in de hele EU en ruim minder dan 1 procent in Spanje, Italië en Polen.

“In Duitsland zijn uitstootvrije vrachtwagens tot 2031 vrijgesteld van tol op snelwegen”

Benjamin Bjerkan Wade onderzoeksanalist denktank Bruegel

Benjamin Bjerkan Wade, onderzoeksanalist bij de Brusselse denktank Bruegel, verwacht dat de situatie zal verbeteren: volgens EU-regels moet er tegen 2030 langs de belangrijkste snelwegen van de EU minstens elke 60 kilometer een laadlocatie voor vrachtwagens zijn.

Maar alleen meer laadpunten bouwen is niet genoeg. Europa moet de groeiende vraag naar elektriciteit ook opvangen met slimmere netten die het laden kunnen optimaliseren en het systeem tegen overbelasting kunnen beschermen. Dan zijn er nog de kosten. Elektrische vrachtwagens zijn nog altijd tot twee keer zo duur als dieselvrachtwagens.

Lees ook: China: 400.000 elektrische vrachtwagens in één jaar, 2000 batterijwisselstations én Europa in het vizier

Vrijgesteld van tol op snelwegen

Stijgende brandstofprijzen veranderen daar niet veel aan: in het goederenvervoer over de weg worden brandstofkosten doorgaans doorberekend aan klanten, legde Fabian van ACEA uit, waardoor ze bedrijven weinig reden geven om over te stappen. Overheden kunnen het verschil maken.

“Laadinfrastructuur en de overstap op elektrische vrachtwagens zijn van elkaar afhankelijk”

Eurelectric

„In Duitsland zijn uitstootvrije vrachtwagens tot 2031 vrijgesteld van tol op snelwegen”, zei Bjerkan Wade. „Daardoor kost een batterij-elektrische vrachtwagen daar over een gebruiksperiode van vijf jaar nu ongeveer 10 procent minder dan een dieselvrachtwagen.”

Frankrijk test draadloos laden

Omdat de verkoop zo ver achterblijft bij wat nodig is, hebben fabrikanten gevraagd de deadline van 2030 met drie jaar uit te stellen. Volgens Eurelectric zou dit juist averechts uitpakken voor de sector zelf: „Laadinfrastructuur en de overstap op elektrische vrachtwagens zijn van elkaar afhankelijk: exploitanten investeren in laadhubs omdat de EU-regelgeving het signaal afgeeft dat elektrische vrachtwagens eraan komen.”

Sommigen kijken al verder vooruit: Frankrijk test draadloos laden op een stuk snelweg, zodat vrachtwagens tijdens het rijden kunnen bijladen.

Bron: Olaya Argüeso Pérez en Eliška Volencová (The European Correspondent)

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:

Delen: