De zogenaamde Nevi Inkoopmanagersindex voor de Nederlandse industrie is flink gestegen, van 52,0 naar 54,4 in april, de hoogste score sinds de zomer van 2022. De index is een belangrijke economische graadmeter die de gezondheid van de Nederlandse industrie meet op basis van maandelijkse enquêtes onder inkoopmanagers. Een score boven de 50 betekent dat de industriële bedrijvigheid toeneemt ten opzichte van de vorige maand, terwijl een score onder de 50 op economische krimp wijst.
Een aantal opvallende bevindingen:
De vraag naar Nederlandse industriële producten stijgt naar het hoogste niveau in bijna twee jaar gedreven voor binnenlands hamstergedrag.
Nederlandse ondernemingen kochten meer onderdelen en materialen in en voerden de productie fors op. Ook namen de voorraden ingekochte materialen toe.
Zowel de inkoopprijzen als de afzetprijzen stegen in een nog sneller tempo dan in de voorgaande maand.
Behalve energie en brandstof zijn ook transport en materialen zoals metalen snel duurder. De combinatie van het hamsteren van extra voorraden, de groei van de productie en stijgende prijzen leidt waarschijnlijk bij veel ondernemingen tot een grotere behoefte aan werkkapitaal.
Desondanks blijkt het sentiment nog bedrukt, meldt sectoreconoom Albert-Jan Swart van ABN AMRO in het persbericht. Zo verbeterden de verwachtingen ten aanzien van de productie in de komende twaalf maanden amper. Bedrijven anticiperen op een vervolg van de oorlog, ondanks de voorlopige wapenstilstand tussen de VS en Iran. Het optimisme dat in april zichtbaar was op de wereldwijde beurzen staat dan ook op gespannen voet met het sentiment onder inkopers in de Nederlandse industrie.
Swart licht het rapport toe: „We zien een sterke stijging van vraag en productie, dat is zeker opvallend. Ik vind het heel verstandig dat ze de komende maanden vooruit kunnen. Wel is het zaak dat CFO’s goed zicht houden op het werkkapitaal én cashflow. Houd ook als inkoopmanager rekening met overtollige voorraden, denk daarbij aan je liquiditeitsplanning en toekomstige cashflow. Zodra de vraag terugvalt, blijf je met overtollige voorraden en minder productie tot gevolg. Dat noem je het zweepslageffect. Overvolle magazijnen en distributiecentra, met een dip als gevolg. ”
Lees ook: Geopolitieke spanningen komen terug op de werkvloer: ‘Managers zijn hier niet voor opgeleid’
Prijzen stijgen door ontregelde toeleveringsketens
Zolang de Straat van Hormuz gesloten blijft voor de scheepvaart, blijven toeleveringsketens ontregeld. Landen in het Midden-Oosten, waaronder Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, zijn normaal gesproken belangrijke exporteurs van aluminium en chemische producten, waaronder kunstmest en kunststoffen.
Het grotendeels stilvallen van de olie - en gasexport heeft ook geleid tot sluiting van chemische fabrieken in Oost-Azië, die afhankelijk zijn van grondstoffen uit het Midden-Oosten. De prijzen van bijvoorbeeld kunststoffen zijn sinds de oorlog met tientallen procenten gestegen. De levertijden en de inkoopprijzen zijn in het hoogste tempo in bijna vier jaar gestegen.
Hoe Nederlandse bedrijven profiteren van schaarste en protectionisme
Sommige Nederlandse bedrijven weten juist weten van deze ontregeling te profiteren, ook in energie-intensieve sectoren. Uit recente kwartaalcijfers blijkt dat AkzoNobel de marge wist te verbeteren door de prijzen van verf fors te verhogen. Ook diverse andere chemiebedrijven met activiteiten in Nederland zien de vraag naar hun producten en diensten vanaf maart weer aantrekken.
In de basismetaalindustrie verbeteren de prijzen behalve door de oorlog in het Midden-Oosten ook dankzij de introductie van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), de nieuwe Europese invoerheffing op CO2-intensieve materialen.
Importeurs van bijvoorbeeld staal moeten sinds dit jaar een invoerheffing betalen vanwege de broeikasgasuitstoot. De staalindustrie profiteert ook van meer protectionistisch beleid van de Europese Unie, die in 2025 de invoerheffingen op staal verhoogde.
‘Europa moet inhaalslag maken’
Vanaf juli gaan de invoerheffingen waarschijnlijk verder omhoog om de Europese staalindustrie te beschermen tegen de mondiale overcapaciteit in deze branche, die vooral het gevolg is van de problemen in de Chinese vastgoedsector van de laatste jaren. Verder kan de Europese staalindustrie profiteren van de forse investeringen van Europese Navo-lidstaten in defensie.
Swart ziet dat er meer sprake is van protectionisme in Europa. “China is inmiddels een grootmacht, en de VS hebben daar sneller op geanticipeerd door sneller, al ruim tien jaar geleden, met hogere handelstarieven te komen. Europa is trager, dit terwijl China de Europese auto-industrie serieus bedreigt. Europa moet dus in onze ogen een inhaalslag maken op het gebied van elektrische auto’s en batterijen, want ze lopen zo een groot risico. Europa is nog steeds kapitaalkrachtig met een behoorlijke ontwikkelkracht in de industrie, en de automotive kan zich ook toeleggen op andere sectoren zoals bijvoorbeeld defensie.”
Lees ook: Hoofdeconoom Rabobank waarschuwt: ‘Nederlandse economie staat stil’
AI-boom en ASML geven Nederland voorsprong op Duitsland
De Nederlandse industrie groeit harder dan de Duitse, zo blijkt onder meer uit de voorlopige inkoopmanagersindex voor Duitsland van S&P Global. De Duitse auto-industrie staat al jaren onder druk, mede door moordende Chinese concurrentie, en kreeg recent een extra knauw door nieuwe invoerheffingen van de Amerikaanse president Trump.
Opvallend is dat de Duitse auto-industrie wel stabiliseert, al blijft het herstel onzeker door de nieuwe inflatiegolf die de oorlog in het Midden-Oosten heeft veroorzaakt. Door de economische onzekerheid stellen consumenten de aankoop van een nieuwe auto uit. Verder loopt de rente op en dat maakt de financiering van leaseauto’s weer duurder.
Zeker is wel dat de productie van de Duitse defensie-industrie snel toeneemt. De Nederlandse industrie kan daarvan profiteren door onderdelen toe te leveren. De situatie in Duitsland is belangrijk, want voor de Nederlandse industrie is het land de belangrijkste exportmarkt.
ASML, een nice problem to have
De Nederlandse industrie profiteert daarnaast veel meer van de omvangrijke investeringen in kunstmatige intelligentie (AI) dan veel andere landen. De vraag naar chipmachines neemt sterk toe door de enorme vraag naar chips voor datacenters. Zo meldde marktleider ASML dat het de verwachtingen voor 2026 heeft verhoogd, doordat klanten investeringsplannen versneld uitvoeren. De honderden Nederlandse toeleveranciers kunnen daarvan profiteren, al bevindt een groeiend deel van de toeleveringsketen zich in Aziatische landen.
Swart waarschuwt tenslotte ook voor een te groot aandeel van ASML in de Nederlandse economie. „ASML is een nice problem to have, een soort luxe probleem. De afgelopen tien jaar is de chipindustrie zo hard gegroeid, dat onze economie en export er meer aan zijn blootgesteld. Van de chipsector werd altijd gezegd dat het een cyclische markt is, maar die tijd is voorbij. Anderzijds is een periode van continue groei ook niet reëel, of de groei stagneert. We zien daarom ook kansen voor Nederland in de medische technologie en de lucht - en ruimtevaarttechnologie.”
Door de energiecrisis als gevolg van de oorlog in Iran blijft het herstel in 2026 onzeker, maar vooralsnog ligt de Nederlandse industrie op koers voor forse groei, zo melden de analisten van ABN AMRO.
Lees ook: En wat als het oorlog wordt: het belang van een Plan B
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
