De stijgende defensiebudgetten zijn geen tijdelijke piek, maar een structurele trend. Nederland zit inmiddels rond de NAVO-norm van 2 procent van het bbp, en in Europa wordt gesproken over verdere verhogingen.
Volgens PwC kan dat grote economische gevolgen hebben. In het rapport Mobilising the Dutch defence industry becijfert PwC dat de Nederlandse defensie-industrie kan groeien van de huidige jaaromzet van ongeveer 3,6 miljard euro naar circa 13 miljard euro rond 2030.
Kansen liggen ver buiten de traditionele wapenindustrie
Volgens Bastiaan Oomens, partner bij PwC Strategy&, liggen de kansen veel breder dan de traditionele wapenindustrie. „Veel militair materieel is in feite een rollende, varende of vliegende complexe machine. Daarachter zit een enorme civiele supply chain.”
De kansen zijn breed verweven door de hele bestaande civiele economie
Bastiaan Oomens PwC Strategy&
„Juist daar liggen kansen voor Nederlandse bedrijven. Er is een grote kans voor partijen die gespecialiseerd zijn in hightech, machinebouw, componenten en assemblage. Vaak zijn dat bedrijven die nu civiel werken en defensie als een nieuwe industrie zien waarin ze actief kunnen zijn.”
Daarnaast ziet hij diverse andere sectoren die kunnen profiteren, zoals de bouw, IT, cybersecurity, cloud, logistiek, onderhoud, training en zelfs recruitment en detachering. „De kansen zijn breed verweven door de hele bestaande civiele economie.”
De verborgen wereld achter een tank
Wie echter denkt dat je als bedrijf simpelweg bij het ministerie van Defensie kunt aankloppen, komt bedrogen uit. De sector werkt met een gelaagde internationale toeleveringsketen.
„Afhankelijk van wat je maakt, doe je vaak niet direct zaken met het ministerie, maar met een Tier 1-leverancier die bijvoorbeeld een deel van een tank of radar bouwt”, legt Oomens uit. „Je zit dus in een getrapte supply chain waarin je eerst moet kwalificeren en certificeringen moet halen.”
Daar komt nog iets bij: Nederland heeft zogeheten offset-afspraken. Als Nederland materieel in het buitenland koopt, moet een deel van de inkoopwaarde weer terugvloeien naar Nederlandse bedrijven.
Volgens Oomens ligt dat percentage vaak tussen de 40 en 60 procent van de contractwaarde. „Dat kan gaan om motoren, sensoren of bepantsering. Maar buitenlandse fabrikanten kennen het Nederlandse toeleverancierslandschap niet altijd goed. Daar ligt dus een kans voor Nederlandse bedrijven, maar ook een rol voor de overheid om die verbindingen te maken.”
Bekijk ook BusinessWise Explained: Welke kansen zijn er voor een Nederlandse defensie-industrie?
Let op deze verborgen drempels (en kansen)
De defensiemarkt is interessant, maar verwacht geen snelle winst. Bedrijven moeten vaak eerst investeren voordat ze überhaupt mogen meedoen.
„Het spelletje is niet heel anders dan wanneer je levert aan bedrijven als Philips of Siemens”, zegt Oomens. „Maar het kost vaak jaren om je bedrijfsmodel en organisatie in te richten om kansen in deze keten te benutten. Dat is een strategische keuze.”
Een extra uitdaging zijn de veiligheidsvereisten. Medewerkers moeten gescreend worden, digitale systemen moeten beveiligd worden en soms moeten productielijnen fysiek worden afgeschermd. „Het is een investering om te kunnen kwalificeren.”
Dat maakt ook de financiering een uitdaging. Bedrijven moeten investeren zonder dat er meteen gegarandeerde opdrachten tegenover staan. „Wel zien we dat banken en institutionele beleggers actiever worden, zeker als bedrijven actief zijn in meerdere sectoren en defensie een extra pijler wordt.”
Dual-use technologie: defensie als innovatiemotor
Een belangrijk begrip in dit groeiende speelveld is ‘dual-use technologie’: technologie die zowel civiel als militair gebruikt kan worden. Volgens PwC is dit een van de belangrijkste redenen waarom de defensiesector economisch interessant is.
Oomens: „Technologieën die voor defensie ontwikkeld worden, vinden vaak hun weg naar civiele toepassingen en andersom. Denk aan radartechnologie om vogels op vliegvelden te detecteren, die ook gebruikt kan worden tegen drones.”
Daarnaast kan defensie als financieringsbron voor innovatie dienen. „De cashflow uit defensieopdrachten kan gebruikt worden om andere innovaties te financieren. Defensie fungeert zo als motor voor innovatie waarbij technologie vanuit de top van de piramide doorsijpelt naar de reguliere civiele toepassingen.”
Volgens PwC liggen er juist voor Nederland kansen op dit gebied, omdat het land sterk is in nichetechnologie zoals sensoren, radar, hightech-systemen en composietmaterialen.
Hier ontstaan de nieuwe industriële hotspots
De groei van de defensiesector leidt tot nieuwe regionale industrieclusters. Oomens noemt bijvoorbeeld de ontwikkeling van een drone-assemblagecampus van VDL in Born en het cluster rond Thales in het oosten van het land, waar veel radar- en sensortechnologiebedrijven zitten.
„Die hotspots zie je absoluut ontstaan. Daar sluiten andere bedrijven zich weer bij aan.” Dat past in een bredere Europese trend waarbij landen proberen minder afhankelijk te worden van Amerikaanse technologie en meer eigen defensie-industrie op te bouwen.
Vooral op het gebied van cloud, AI en digitale infrastructuur ligt daar volgens Oomens nog een grote investeringsopgave. „Het gaat om Europese zelfvoorzienendheid en strategische autonomie. Europa loopt achter op cloud en AI-capaciteit, dus daar wordt nu op Europees niveau zwaar in geïnvesteerd.”
Lees ook: 7 Europese alternatieven voor Outlook en Gmail
Waarom investeerders opeens in de rij staan
Werd defensie lange tijd door bedrijven en investeerders gemeden vanwege ESG-criteria en reputatierisico’s, daar ziet ook Oomens nu een duidelijke omslag. „Het is tweeledig; enerzijds is er de financiële kans, anderzijds gaat het om maatschappelijke weerbaarheid en veiligheid. Financiers zoals pensioenfondsen en banken zien het inmiddels ook als een maatschappelijke opdracht om dit ecosysteem te ondersteunen.”
Dat maakt defensie voor bedrijven minder risicovol dan vaak wordt gedacht, vooral omdat veel activiteiten dual-use zijn en dus ook civiele toepassingen hebben.
Defensie wordt weer een substantieel deel van de economie, maar de echte kansen zitten in de civiele bedrijven die onderdeel worden van die keten
Bastiaan Oomens PwC Strategy&
Kijk over de grens: de echte miljardenmarkt
Een belangrijke nuance: bedrijven moeten zich niet alleen richten op Nederlandse defensie-uitgaven. De echte markt is Europees. „We hebben het nu vooral over Nederlandse uitgaven gehad, maar er zijn ook grote exportkansen. Nederlandse spelers die leidend zijn in bijvoorbeeld radartechnologie profiteren van defensiebudgetten in heel Europa.”
Volgens PwC ligt daar een van de grootste kansen voor Nederlandse bedrijven: niet alleen meedoen in Nederlandse projecten, maar onderdeel worden van Europese supply chains. „Defensie wordt weer een substantieel deel van de economie. Maar de echte kansen zitten in de civiele bedrijven die onderdeel worden van die keten.”
Lees ook: Defensie rukt op in Silicon Valley: ‘Reputatie van Sam Altman gaat alle kanten op’
Wat betekent dit voor bestuurders?
De defensiemarkt is geen markt die je ‘er even bij doet’, benadrukt Oomens. Maar voor veel bedrijven kan het wel een interessante strategische pijler zijn.
„Het vergt volhouden en een lange adem. Zie het als een extra pijler voor je portfolio. En werk samen, bijvoorbeeld via brancheverenigingen of clusters zoals Brainport Industries, want individueel ben je vaak te klein om op de radar te komen.”
Wat kunnen businessleiders doen? Tips van Bastiaan Oomens:
Onderzoek waar je in de supply chain past – vaak lever je niet direct aan Defensie, maar aan een Tier 1-leverancier.
Investeer in certificering en security – zonder veiligheidsgoedkeuring kom je de sector niet in.
Zie defensie als extra markt, niet als hoofdactiviteit – dual-use maakt je minder afhankelijk.
Werk samen in clusters en brancheorganisaties – bijvoorbeeld via NIDV of Brainport Industries.
Gebruik publieke informatie over toekomstige aanbestedingen – er is veel data beschikbaar over waar Defensie geld aan gaat uitgeven.
Denk Europees, niet alleen Nederlands – de grootste markt ligt in Europese defensieprogramma”s.
Zorg voor financiering met lange adem – het kan jaren duren voordat investeringen zich terugverdienen.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
