Strategie

Fraudegevoelig en onrendabel? Waarom leasemaatschappijen huiveren voor social leasing: ‘Sympathiek maar onrealistisch’

6.000 euro subsidie klinkt als een mooie deal, maar is voor de doelgroep nog altijd
niet toereikend.
6.000 euro subsidie klinkt als een mooie deal, maar is voor de doelgroep nog altijd niet toereikend.Shutterstock
Leestijd 6 minuten •

De Nederlandse overheid wil werk maken van de elektrificatie van personenauto’s en heeft naast de pseudo-eindheffing en een greentimerregeling een derde ijzer in het vuur: een inruilpremie voor juist de lagere inkomensgroepen, waarmee de elektrische auto ook voor deze doelgroep bereikbaar moet worden.

Voluit heet de regeling de Tijdelijke Overstapsubsidieregeling Gebruikte Elektrische Personenauto’s (OGEA). Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat legde het concept op 5 november ter consultatie voor. Reageren kan tot en met 3 december. Het kabinet trekt er 52,4 miljoen euro voor uit.

Kort gezegd geldt de regeling voor particulieren met een persoonlijk fiscaal inkomen tussen de 13.300 en 37.400 euro. Als zij hun oude brandstofauto laten slopen en overstappen op een gebruikte elektrische auto met een cataloguswaarde tussen de 12.000 en 60.000 euro, krijgen ze maximaal 6.000 euro subsidie. Een koper krijgt het geld pas achteraf, een voorschot is er niet. Wie kiest voor private lease krijgt de subsidie in 48 maandtermijnen, van maximaal 125 euro per maand.

Lees ook: Chinese merken zetten Europa onder druk: dit verandert er in 2027 op de automarkt

‘Het huidige plan is niet realistisch’

Vanuit diverse branche- en belangenverenigingen klinkt echter kritiek. „Het klinkt heel sympathiek om elektrische auto’s beschikbaar te maken voor lagere inkomens, maar het huidige plan is niet realistisch”, zegt Renate Hemerik, voorzitter van leasebranchevereniging VNA.

„De overheid kijkt naar inkomen om subsidie te geven, maar heeft verzuimd te kijken of die consumenten überhaupt een elektrische auto kunnen betalen. Wij kijken negatief naar dit plan: veel mensen in deze doelgroep komen de toetsing bij banken en leasemaatschappijen niet door. Wij voorzien dat je mensen nog verder in de financiële problemen brengt.”

“De overheid kijkt naar inkomen, maar niet of de consument wel een elektrische auto kan betalen”

De VNA pleit ervoor om juist de aanschaf van EV’s die net uit de lease komen te stimuleren, waarna die in een volgende fase kunnen doorstromen naar lagere inkomensgroepen. „De greentimerregeling is zeker een goede stimulans, maar die hebben we dan wel vanaf 2027 nodig. En zet er een SEPP-subsidie bij voor particulieren die in een nieuwe of tweedehands elektrische auto stappen. Die heeft fantastisch gewerkt.”

Bij de grootste leasemaatschappij van Nederland, Ayvens, is een soortgelijk geluid te horen. „Stimuleringsmaatregelen voor de tweedehandsmarkt zijn cruciaal om de elektrificatie te laten slagen”, stelt marketingdirecteur Lonneke van der Horst. „Een subsidie voor de laagste inkomensgroepen is een sympathiek idee, maar wij zien liever een subsidieregeling voor alle particulieren.”

Lees ook: De versoepelde Clean Corporate Vehicles Regulation (CCVR): wat verandert er voor grote wagenparken in Nederland?

Vanuit diverse branche- en belangenverenigingen klinkt kritiek op plannen voor een subsidieregeling waarmee ook lagere inkomens een elektrische auto kunnen kopen of leasen. Beeld: Shutterstock/AI
Vanuit diverse branche- en belangenverenigingen klinkt kritiek op plannen voor een subsidieregeling waarmee ook lagere inkomens een elektrische auto kunnen kopen of leasen.Beeld: Shutterstock/AI

Franse problemen

Hemerik wijst ook naar Frankrijk, waar een initiatief om EV’s voor lagere inkomens bereikbaar te maken via social leasing zowel particulieren als deelnemende auto- en leasebedrijven in de problemen bracht. „Vanuit Frankrijk horen we negatieve ervaringen over consumenten die het niet op kunnen brengen en dealers die nu auto’s terugkrijgen waar ze het verschil moeten bijpassen.”

Leasemaatschappijen zijn daarom terughoudend waar het gaat om de leasesubsidie. „Ze zien op dit moment te veel risico’s in dit soort social leasingconcepten om erin te stappen. Helemaal als er niet iemand anders garant gaat staan.”

Fraudegevoelig

Hetzelfde geldt voor autodealers, blijkt uit navraag bij branchevereniging Bovag, die in ieder geval wil vermijden dat autobedrijven bijvoorbeeld in geval van private lease voor de kosten moeten gaan opdraaien. „Auto’s langdurig onder de marktprijs leasen is voor bedrijven niet houdbaar. We willen daarom een gefaseerde invoering”, stelt Bovag-voorzitter Christianne van der Wal. „Als er te veel vergelijkbare elektrische auto’s tegelijk uit contract komen, dan staan de occasionprijzen onder druk.”

Volgens de Bovag is de financiële ondersteuning in de huidige opzet ook onvoldoende om de beoogde doelgroep écht te helpen de overstap naar EV te maken. „Zelfs met een subsidie van 6.000 euro is het aanschaffen van een voertuig van minimaal 12.000 euro een te hoge drempel, helemaal als je het bedrag zelf moet voorfinancieren.”

“Er is veel risico op oneigenlijk gebruik van de regeling”

Daarnaast is het fraudegevoelig, stelt de brancheorganisatie. „In het huidige systeem kan de overheid alleen kijken naar het individuele inkomen en niet het huishoudinkomen. Een aanvrager kan dan dus in de categorie laag middeninkomen vallen, maar als de partner een veelverdiener is, landt de regeling alsnog niet bij de groep waarvoor het bedoeld is. Daar komt nog bij dat er alleen gekeken kan worden naar inkomen van twee jaar geleden. Al met al is er dus veel risico op oneigenlijk gebruik van de regeling.”

Ontoereikend

Maarten van Biezen, bestuurslid van de Vereniging Elektrische Rijders, verwacht niet dat de OGEA-regeling veel zal worden gebruikt in een leaseconstructie. „Er zijn op dit moment geen auto’s waarbij de leaseprijs dan op een voor lage inkomensgroepen aantrekkelijk bedrag uitkomt.”

Omdat de regeling ook als aanschafsubsidie ontoereikend is, pleit de VER voor aanvullende stimuleringsmaatregelen, bijvoorbeeld een renteloze lening.

Lees ook: Hoe zorgt jouw organisatie ervoor dat iedereen op het werk zijn elektrische auto kan opladen?

Hoe kijkt politiek Den Haag hiernaar?

Hierin vindt de belangenvereniging in ieder geval gehoor in de Tweede Kamer: die nam een motie aan van Ismail El Abassi (DENK) die onderzoek vraagt naar aanvullende steun en garanties. Het ministerie onderkent het probleem zelf ook: in de toelichting op de regeling staat dat het voorschieten van de subsidie en de aanschafprijs belangrijke financiële drempels zijn, en dat IenW met de sector bekijkt of die een overbruggingskrediet wil aanbieden. Maar Bovag stelt dus onomwondend dat autobedrijven niet voor de risico’s willen opdraaien.

De regeling beter uitstellen?

Dat werpt de vraag op of de regeling niet beter kan worden uitgesteld, omdat er binnen een paar jaar wel meer goedkopere auto’s op de markt komen. Van Biezen vindt van niet. „Door de stijgende benzineprijzen is er voor deze groep een acuut mobiliteitsprobleem ontstaan. Dat lossen we op door ze te helpen bij de aanschaf, want in het rijden zelf is een elektrische auto vele malen goedkoper. We hopen dus wel dat er ruimte komt voor een aanvullende regeling.”

Van Biezen wijst er ook op dat een groot deel van de regeling betaald wordt uit een Europees sociaal klimaatfonds, om landen te stimuleren elektrische auto’s ook voor lagere inkomens bereikbaar te maken.

Het is voorlopig dus wel de vraag hoe sociaal het huidige concept in werkelijkheid is, voor ondernemers en de doelgroep zelf.

Groot potentieel

Zowel in Europa als in Nederland wijzen diverse onderzoeken op het potentieel aan voertuigen dat met sociale subsidieregelingen kan worden geëlektrificeerd. Zo stelt een TNO-onderzoek dat een leasesubsidie een gerichte manier is om vervoersarmoede tegen te gaan. Onderzoekers Peter Mulder, Rens van Tilburg en Reinier Sterkenburg wijzen er in economenvakblad ESB op dat de laagste inkomens naar verhouding het meeste aan mobiliteit uitgeven. Met 7.000 euro per auto kunnen volgens hen voor ongeveer 1,1 miljard euro zo’n 160.000 huishoudens tot 130 procent van het sociaal minimum, die meer dan 8.000 kilometer per jaar in een brandstofauto rijden, overstappen op elektrisch.

In Europees verband rekende Transport & Environment voor dat in de vijf grootste EU-landen (Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje en Polen) uit de opbrengsten van het nieuwe Europese emissiehandelssysteem ETS2 tot 2032 16 miljard euro beschikbaar kan komen voor social leasing. Bij 5.000 euro subsidie per auto zijn dat 1,5 tot 3 miljoen leasecontracten. ‘Drie miljoen auto’s vormen samen een nieuw marktsegment ter grootte van twaalf procent van de elektrische auto’s die in 2032 op de weg worden verwacht’, aldus T&E.

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:

Delen: