Energieprijzen worden steeds grilliger: zo voorkom je een dure misstap

De ene maand lijken prijzen zich te stabiliseren, de volgende maand kan een geopolitieke uitspraak of verandering op de gasmarkt alweer voor flinke beweging zorgen. Soms is daar maar weinig voor nodig. „Een uitspraak van Trump kan al impact hebben op de markt”, aldus accountmanager Jari de Rooij van energieleverancier Scholt Energy.

Die voortdurende prijsschommelingen, in de energiewereld beter bekend als volatiliteit, maken energie-inkoop steeds meer tot een strategische keuze in plaats van een administratieve verplichting. In dit artikel lees je wat dat betekent voor ondernemers, hoe je voorkomt dat je op het verkeerde moment inkoopt en waarom een standaardcontract steeds minder vaak bij de praktijk van moderne bedrijven past.

De nieuwe realiteit

Volgens marktanalist Simon Van Puyvelde van Scholt Energy is de energiemarkt fundamenteel veranderd. „Vroeger hoefde je er eigenlijk niet zo hard mee bezig te zijn. Energieprijzen waren relatief stabiel. Nu is volatiliteit de nieuwe realiteit.” De Rooij: „Door het wegvallen van Russisch gas zijn we bijvoorbeeld veel afhankelijker geworden van LNG, vloeibaar gas dat per schip vanuit de hele wereld komt. Daardoor hebben geopolitieke ontwikkelingen ineens direct invloed op de energieprijs.”

Energietransitie

En niet alleen geopolitiek zorgt voor onrust. Ook de energietransitie verandert de dynamiek op de energiemarkt. „Een wind- of zonnepark is moeilijk stabiel te krijgen,” zegt fixatiemanager Lars Verstraten. „Je weet nooit exact hoeveel energie morgen wordt opgewekt. Dat zorgt automatisch voor meer prijsschommelingen.” Volgens Verstraten onderschatten veel ondernemers hoeveel invloed dat inmiddels heeft op hun energiekosten. „We hebben het vaak over verduurzaming alsof het alleen een duurzaamheidsvraagstuk is, maar het heeft ook direct effect op prijsvorming.” Die volatiliteit brengt risico’s met zich mee, maar biedt volgens hem ook kansen. Mits ondernemers begrijpen hoe de markt werkt.

Kijk naar je energiepositie

Een belangrijk thema in het gesprek is dan ook de ‘energiepositie’: de manier waarop een ondernemer zijn energieverbruik en prijsrisico organiseert. „Eigenlijk neem je altijd een positie in want je gebruikt altijd energie,” legt Van Puyvelde uit. De vraag is alleen: ben je je bewust van de risico’s en wil je daar actief iets mee doen?”

Hoe dat eruitziet, verschilt enorm per bedrijf. Een fabriek heeft bijvoorbeeld een compleet ander verbruiksprofiel dan een recreatiepark of agrarisch bedrijf. De Rooij noemt een recreatiepark als voorbeeld. „Dat park kocht energie in via een collectief met vaste jaarprijzen. Alleen keek niemand naar hun seizoensprofiel. Ze zijn vooral open in het tweede en derde kwartaal en veel minder actief in de winter. Dan betaal je dus voor afdekking die je eigenlijk niet nodig hebt.” Juist daar zit volgens hem steeds vaker de winst: slimmer inkopen op basis van het daadwerkelijke verbruik.

Timing is cruciaal

Hoe belangrijk timing inmiddels is, blijkt uit een praktijkvoorbeeld van een logistiek dienstverlener. Het bedrijf werkte al jaren met dezelfde aanpak: een driejarig contract tegen een vaste prijs, waarna bij afloop opnieuw een vergelijkbaar contract werd afgesloten. „Dat biedt zekerheid, maar maakt een organisatie ook volledig afhankelijk van het marktmoment waarop het contract afloopt,” vertelt De Rooij.

Het laatste contract werd eind 2023 bij een andere leverancier afgesloten, midden in de nasleep van de energiecrisis. „Op dat moment verwerkte de markt nog de gevolgen van 2022, terwijl het vertrouwen in extra LNG-aanbod toenam,” zegt De Rooij. „Slechts een maand later lag de marktprijs ongeveer 25 euro per megawattuur lager. Op hun verbruik scheelde dat bijna een ton per jaar.”

Volgens hem laat het voorbeeld vooral zien hoeveel invloed één enkel inkoopmoment kan hebben. „Daarom kiezen steeds meer bedrijven voor een gespreide inkoopstrategie, waarbij niet één moment in de markt bepalend is voor de uiteindelijke energiekosten.”

Spreiding en flexibiliteit

De behoefte aan begeleiding beperkt zich allang niet meer tot grote industriële bedrijven, merkt Verstraten. „Een bakker met drie zaken kan net zoveel behoefte aan prijsstabiliteit hebben als een grote fabriek. Juist voor kleinere ondernemers kunnen onverwachte energiekosten hard aankomen.” Het advies bij Scholt Energy? Spreiding en flexibiliteit. Dat betekent: niet alles op één moment vastzetten, maar op meerdere momenten delen van het volume inkopen. „Dan bouw je eigenlijk stap voor stap stabiliteit op voor de komende jaren.” En het loont steeds vaker om je energie-inkoop zelfs vier of vijf jaar vooruit te fixeren.

Geen standaardaanpak meer

Volgens Van Puyvelde bestaat er echter geen standaardaanpak meer. Sommige ondernemers willen maximale zekerheid, anderen laten bewust ruimte open om te profiteren van prijsschommelingen op bijvoorbeeld de dagmarkten. „Sommige klanten hebben eigen zonneparken, batterijen of warmtekrachtinstallaties,” zegt hij. „Dan krijg je heel complexe situaties. Dat maakt het juist interessant. Iedere klant is eigenlijk een nieuwe puzzel.”

Die puzzel bestaat niet alleen uit marktontwikkelingen, maar ook uit het karakter van de ondernemer zelf. „De ene ondernemer is heel risico-avers,” zegt Verstraten. „De ander durft juist langer te wachten of kiest ervoor kleinere delen vast te zetten. Er is niet één perfecte strategie. Maar misschien wel een beter passende strategie.”

Een blik op de toekomst

De hamvraag is tot slot: wordt de markt de komende jaren rustiger? Daarover zijn ze het voorzichtig eens. „Als ik iets geleerd heb van de afgelopen vijf jaar, dan is het dat voorspellen in de energiemarkt eigenlijk niet te doen is,” aldus De Rooij. Wel verwachten ze dat volatiliteit voorlopig blijft bestaan. Vooral omdat Europa nog midden in de overgang zit tussen fossiele en hernieuwbare energie. Van Puyvelde noemt het een ongelukkig huwelijk. „We blijven gas nodig hebben voor piekmomenten, terwijl er tegelijkertijd steeds meer hernieuwbare energie bijkomt. Dat zorgt voor enorme verschillen tussen heel goedkope en heel dure uren.”

Tegelijkertijd ziet hij dat de markt zich aanpast. „Er wordt veel meer ingezet op diversificatie, flexibiliteit en opslag. Op lange termijn zullen de prijsschommelingen beter beheersbaar worden, maar dat is niet voor morgen.” Voor ondernemers betekent dat één ding: energie-inkoop is geen administratieve bijzaak meer, maar een strategisch onderdeel van de bedrijfsvoering.

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: