De razendsnelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) roept veel vragen op over de toekomst van ons werk. Het Bureau of Labor Statistics-rapport van Anthropic biedt inzichten door niet alleen te kijken naar wat AI theoretisch kan automatiseren, maar door dit te combineren met daadwerkelijke, actuele gebruiksgegevens uit de praktijk. Deze nieuwe meetmethode wordt ‘waargenomen blootstelling’ (observed exposure) genoemd.
De kloof tussen theorie en praktijk
Veel eerdere onderzoeken richtten zich uitsluitend op wat technologisch mogelijk is. Het Anthropic-rapport toont volgens de onderzoekers aan dat AI zijn theoretische plafond nog lang niet heeft bereikt; het werkelijke gebruik is op dit moment slechts een fractie van wat haalbaar is.
Ter illustratie: in theorie kan 94 procent van de taken binnen de beroepsgroep ‘Computer & Wiskunde’ worden uitgevoerd door taalmodellen, maar in de dagelijkse praktijk dekt het huidige AI-gebruik slechts 33 procent van deze taken.
De impact van AI is ongelijk verdeeld. Ongeveer 30 procent van de werknemers ervaart helemaal geen blootstelling
Top 10 beroepen met de hoogste AI-blootstelling
De impact van AI is ongelijk verdeeld. Ongeveer 30 procent van de werknemers, onder wie koks, monteurs en badmeesters, ervaart helemaal geen blootstelling omdat hun taken fysiek of niet-digitaal zijn. Aan de andere kant van het spectrum bevinden zich de banen met de hoogste percentages waargenomen blootstelling.
Dit zijn de 10 beroepen die momenteel het meest door AI worden geraakt, inclusief de voornaamste taak die geautomatiseerd wordt:
Computerprogrammeurs (74,5 procent blootstelling): Het schrijven, updaten en onderhouden van softwareprogramma's.
Klantenservicemedewerkers (70,1 procent): Het overleggen met klanten om informatie te verstrekken, bestellingen op te nemen of klachten af te handelen.
Data-invoermedewerkers (67,1 procent): Het lezen van brondocumenten en het invoeren van gegevens in systemen.
Medisch archiefspecialisten (66,7 procent): Het compileren, abstraheren en coderen van patiëntgegevens.
Marktonderzoekers en marketingspecialisten (64,8 procent): Het voorbereiden van rapporten en het vertalen van complexe bevindingen naar geschreven tekst.
Vertegenwoordigers (groothandel en fabricage) (62,8 procent): Het contacteren van klanten om producten te demonstreren en bestellingen te werven.
Financieel en investeringsanalisten (57,2 procent): Het analyseren van financiële informatie om investeringsbeslissingen te onderbouwen.
Software kwaliteitsanalisten en testers (51,9 procent): Het aanpassen van software om fouten te corrigeren of prestaties te verbeteren.
Informatiebeveiligingsanalisten (48,6 procent): Het uitvoeren van risicobeoordelingen en het testen van de beveiliging van gegevensverwerking.
Computerondersteuningsspecialisten (46,8 procent): Het beantwoorden van vragen van gebruikers over de werking van software of hardware om problemen op te lossen.
Lees ook: Juist actieve AI-gebruikers verwachten dat AI hun werk deels overneemt
Wie zijn de meest blootgestelde werknemers?
De beroepen waar AI de komende tien jaar steeds meer vat op krijgt, zullen naar verwachting minder hard groeien. Zo blijkt uit het Bureau of Labor Statistics-rapport.
Als we kijken naar de werknemers die deze sterk blootgestelde functies bekleden, zie je een duidelijk demografisch profiel. Zij zijn gemiddeld ouder, vaker vrouw, hoger opgeleid en verdienen meer dan hun collega's in niet-blootgestelde beroepen. Deze groep verdient gemiddeld 47 procent meer en heeft vaker een universitaire mastergraad afgerond (17,4 procent tegenover 4,5 procent bij de onbelichte groep).
Het rapport laat zien dat er sinds de lancering van ChatGPT geen systematische stijging is in de werkloosheid onder de meest blootgestelde werknemers
De 10 beroepen met de (vrijwel) laagste AI-blootstelling
Hoewel het rapport van Anthropic voor de onderkant van de markt minder strak in percentages is uitgedrukt dan bij de kantoorbanen, noemen zij (gesteund door vergelijkbare recente onderzoeken van onder meer Microsoft) expliciet de volgende beroepen als absoluut veilig voor AI-vervanging:
Koks: Koken vereist smaak, fijne motoriek en het snel navigeren in een drukke, fysieke keuken.
Motorfietsmonteurs (en automonteurs): Het diagnosticeren van fysieke defecten, sleutelen en het hanteren van gereedschap op unieke machines kan een taalmodel niet overnemen.
Barmannen: Dit werk draait niet alleen om het inschenken van drankjes, maar vooral om het lezen van de zaal, sfeerbeheer en real-time sociale dynamiek.
Strandwachten: Vereist constante zintuiglijke alertheid in de echte wereld en direct, levensreddend fysiek ingrijpen.
Afwassers: Fysiek, nat werk met onvoorspelbare objecten (borden, pannen, glaswerk) dat momenteel niet rendabel te robotiseren is.
Paskamermedewerkers: Hands-on klantenservice en het fysiek sorteren en opruimen van rondslingerende kledingstukken.
Landbouwwerkers en hoveniers: Het snoeien van bomen of het besturen van zware landbouwmachines gebeurt buiten in constant wisselende weers- en bodemomstandigheden.
Bouwvakkers: Metselaars, timmermannen en asfalteerders werken in een chaotische, steeds veranderende fysieke omgeving.
Loodgieters en elektriciens: Installatie- en reparatiewerkzaamheden op sterk wisselende locaties met onvoorspelbare, fysieke problemen in de infrastructuur.
Fysiek zorgpersoneel (zoals verpleegassistenten): Hoewel AI de zorgadministratie kan overnemen, blijft het wassen, tillen, inenten en fysiek troosten van patiënten onvervangbaar mensenwerk.
Geen massale werkloosheid, maar wel een drempel voor jongeren
Leidt deze blootstelling dan direct tot baanverlies? Het rapport laat zien dat er sinds de lancering van ChatGPT eind 2022 geen systematische stijging is in de werkloosheid onder de meest blootgestelde werknemers.
Er is echter één grote kanttekening: jongere werknemers lijken de dupe. De gegevens tonen vroege signalen dat het aannemen van nieuwe werknemers in de leeftijd van 22 tot 25 jaar oud is vertraagd in de beroepen die kwetsbaar zijn voor AI. Vergeleken met 2022 is het percentage jonge werknemers dat succesvol instroomt in deze specifieke beroepen met zo'n 14 procent gedaald.
Van de werkenden die verwachten dat AI hun werk kan overnemen, maakt bijna de helft zich daar in meer of mindere mate zorgen over
AI-zorgen op Nederlandse werkvloer
Het onderzoek zal de zorg die ook de Nederlandse beroepsbevolking over de steeds grotere invloed van AI op de werkvloer waarschijnlijk niet verkleinen, dat blijkt ook uit recent onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) naar de verwachtingen en zorgen van de beroepsbevolking met betrekking tot de invloed van kunstmatige intelligentie (AI) op hun werk.
Enkele belangrijkste bevindingen:
Vervanging door AI: Van de werkenden denkt 41 procent dat hun werk deels door AI vervangen kan worden. Slechts 4 procent verwacht dat AI hun taken volledig kan overnemen.
Huidig gebruik: Ruim vier op de tien (43 procent) volwassenen met een betaalde baan gebruiken momenteel AI-tools bij hun werkzaamheden.
Verschil tussen gebruikers en niet-gebruikers: Mensen die al met AI werken, verwachten vaker dat hun werk (deels) door AI kan worden gedaan (56 procent) dan mensen die het nog niet gebruiken (37 procent).
Demografische verschillen: Jongeren (18 tot 25 jaar) en hoger opgeleiden (hbo/wo) denken vaker dan gemiddeld dat AI hun taken kan uitvoeren. Mannen en vrouwen schatten de kans op vervanging ongeveer even hoog in, maar vrouwen maken zich hier vaker zorgen over.
Zorgen en kansen: Van de werkenden die verwachten dat AI hun werk kan overnemen, maakt bijna de helft zich daar in meer of mindere mate zorgen over. Over het algemeen vreest 75 procent van de werkenden dat bepaalde banen zullen verdwijnen en denkt 64 procent dat AI zal leiden tot een verlies aan menselijke kennis en vaardigheden. Daar staat tegenover dat 57 procent verwacht dat AI de productiviteit zal verhogen doordat het taken sneller kan uitvoeren.
Kortom: werkenden zien kansen voor hogere productiviteit, maar er is ook vrees voor het verdwijnen van banen en verlies van eigen vaardigheden, vooral onder degenen die al gebruikmaken van AI-toepassingen.
In zijn expertblog voor BusinessWise schreef futurist Aragorn Meulendijks eerder dat ‘er binnen zeven jaar tussen de 40 en 60 procent werkloosheid zijn als direct gevolg van de opkomst van AI en robotica’.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
