Ik stond in de zomer van 2024 in Parijs, pal aan de rand van het 3x3-basketbalveld. De tribunes trilden, de muziek pompte uit de speakers en de zinderende hitte van de stad was overal voelbaar. Voor veel topsporters is zo’n overweldigende heksenketel de ultieme nachtmerrie: een plek waar je je het liefst direct voor wil afsluiten in een veilige, geluiddichte bubbel.
Maar ik keek naar de mannen van TeamNL, met Worthy de Jong voorop, en zag iets fascinerends. Ze sloten zich níét af. Waar een grote groep sporters hun krachten spaart door sober en afgewogen met tijd en energie om te gaan in aanloop naar hun piekmoment, was dit bij hen totaal anders.
Ze zogen de kolkende energie van de stad en het uitzinnige publiek juist in zich op, gebruikten die als brandstof en kwamen in een absolute flow terecht. Deze basketballers zijn meesters in het doseren van energie, een soort ministers van energie.
Ze waren bij de openingsceremonie, ondanks de regen, en bezochten veel wedstrijden van hun TeamNL-collega’s om hen aan te moedigen, om uiteindelijk toe te slaan op het moment dat het moest. In de dying seconds van de finale maakte Worthy een onnavolgbare tweepunter en sleepte daarmee historisch olympisch goud binnen.
Op dat moment besefte ik het weer: als chef de mission was ik eindverantwoordelijk voor het optimaal faciliteren van 275 sporters, maar in werkelijkheid was ik de afgelopen jaren vooral een leerling. Twee olympische cycli lang, van de stille ‘coronaspelen’ in Tokyo tot de bruisende volksspelen in Parijs, had ik de eer leiderschap in zijn meest pure vorm te mogen aanschouwen. Nu ik mijn rol als chef overdraag, deel ik graag drie verhalen van ‘mijn’ sporters waaruit ik veel heb geleerd.
Drie leiderschapslessen rechtstreeks uit de olympische arena
1. Stap zélf de arena in: de les van het 3x3 basketbal
Wat de 3x3-basketballers daar in Parijs lieten zien, vormt een perfecte spiegel voor het moderne bedrijfsleven. Als leiders hebben we vaak de instinctieve neiging onszelf en onze teams angstvallig af te schermen zodra er stressvolle situaties of grote marktveranderingen op ons afkomen. We bouwen een denkbeeldige muur om de onrust buiten de deur te houden. De les van Worthy en zijn team? Omarm de arena. Stap er samen middenin, absorbeer de dynamiek en leer de inzichten en chaos in je voordeel te gebruiken in plaats van ertegen te vechten.
Lees ook: Vrouwelijk leiderschap: wat als Sarina Wiegman de opvolger van Ronald Koeman bij Oranje zou worden?
2. Koester de stille motor: de les van Koen Metsemakers
Een totaal ander, maar minstens zo krachtig tafereel zag ik op de roeibaan. In onze maatschappij, en zeker in de bestuurskamer, gaat de meeste aandacht en waardering vaak naar degene die het hardst roept. Maar de werkelijke motor van een team is vaak veel minder zichtbaar.
Kijk naar Koen Metsemakers. Als slagman van de legendarische dubbelvier (de ‘Draken’) won hij goud in zowel Tokyo als Parijs. Hij behoort hiermee absoluut tot de allergrootste sportmannen van Nederland, maar het grote publiek herkent hem nauwelijks op straat. Koen, tevens gepromoveerd tandarts, blinkt uit in puur ambacht, stoïcijnse focus en cijfermatige perfectie. Als leider moet je leren om juist déze introverte topspelers, die in de schaduw met chirurgische precisie presteren, de credits te geven die ze verdienen.
3. De apenrots met plek voor samenwerking: de les van positieve rivaliteit
Mijn derde les brengt me terug naar de aanloop voor de Spelen in Tokyo, op het water bij onze windsurfers. Binnen bedrijven zie je vaak dat interne concurrentie om exact hetzelfde budget of die ene promotie leidt tot keihard ellebogenwerk. Tweevoudig olympisch kampioen Dorian van Rijsselberghe en Kiran Badloe zaten letterlijk in hetzelfde schuitje: er was slechts één olympisch ticket te verdelen.
In plaats van rivalen te worden, liet coach Aaron McIntosh hen jarenlang op het allerhoogste niveau samen trainen. Aaron smeedde een unieke cultuur: ,,De beste moet winnen, maar we doen het samen.’’ Door elkaar constructief en respectvol tot de absolute limiet te pushen, tilden ze het hele team naar een eenzaam hoog niveau, resulterend in goud voor Kiran. Interne concurrentie (‘coöpetitie’) werkt dus wel, mits de gunfactor het fundament is.
De leider van de toekomst is geen manager, maar architect
Als ik alle beelden en verhalen van de afgelopen jaren optel, zie ik dat de allerbeste leiders, zoals roeicoach Eelco Meenhorst of hockeycoach Jeroen Delmee, geen managers meer zijn, maar architecten. Ze doen niet aan micromanagement op het veld, maar ontwerpen doelbewust de omgeving en de cultuur waarin hun mensen autonoom excelleren.
Reflecteer op jouw leiderschap: 3 vragen als spiegel
Omarm jij de chaos? Bescherm jij jezelf of jouw team krampachtig tegen de buitenwereld, of leer je ze de dynamiek te gebruiken om in een flow te komen?
Wie is de Koen Metsemakers in jouw team? Weet je de bescheiden en rustige vakkrachten die de boel echt draaiende houden op de juiste waarde in te schatten?
Stimuleer je 'coöpetitie'? Wordt er bij jou intern gestreden om elkaar te verslaan, of mét elkaar de algehele organisatie sterker te maken?
In de podcast Piet & Sjaak nemen Pieter van den Hoogenband en topcoach Jacco Verhaeren je mee achter de schermen van hun jarenlange, gouden samenwerking. Met een prijzenkast van 3 keer olympisch goud, 16 Europese titels en talloze memorabele momenten hebben de twee meer dan genoeg te bespreken.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
