Aan de hand van persoonlijke anekdotes delen drievoudig olympisch kampioen Pieter van den Hoogenband en succescoach Jacco Verharen hun scherpste inzichten over modern leiderschap
Van de psychologie achter Ted Lasso tot de ‘balkon-methode’ - dit zijn belangrijke leiderschapslessen uit de topsport, ook te horen in hun Piet & Sjaak-podcast.
Het ‘Ted Lasso-effect’: geloof en mini-wedstrijden
Leiderschap begint vaak bij het behapbaar maken van een schijnbaar onmogelijke uitdaging. Pieter van den Hoogenband deelt in de podcast een treffende persoonlijke ontboezeming over het moment dat hij onvoorbereid het hockeyteam van zijn zoon Bob moest coachen tegen de aanstaande kampioen. Hij besloot de principes van de populaire tv-serie Ted Lasso toe te passen.
Pieter van den Hoogenband: „Wat steeds terugkomt is believe, het geloof in je eigen kunnen en in je team. Ik dacht: ik ga het allemaal in stukjes hakken, kleiner maken voor ze. Vier partijtjes van zevenenhalve minuut, en die steeds als mini-wedstrijdjes benaderen.”
Hij gaf iedereen een glasheldere, specifieke taak; zelfs de jongen die minder goed kon hockeyen kreeg de opdracht ‘om als beste in de weg te lopen’. Het resultaat? Een sensationele 0-0. Het team haalde een punt tegen de allerbesten en verliet het veld met het gevoel alsof ze de Champions League hadden gewonnen.
De businessles? Hak gigantische jaardoelen of crisissituaties op in overzichtelijke ‘mini-wedstrijden’. Door de focus te verleggen naar micro-doelen en een onvoorwaardelijk positieve grondhouding, verschuift de mindset van je team van angst naar geloof.
3 leiderschapspijlers van Jacco Verhaeren
Wanneer Van den Hoogenband aan zijn voormalige coach vraagt hoe hij het begrip leiderschap nu écht definieert na zijn jaren in Australië en Frankrijk, komt Verhaeren tot drie heldere wetten:
1. Zelfkennis is de basis
Leiderschap is een containerbegrip, maar het begint altijd bij de spiegel. Jacco Verhaeren: „Ik kom eigenlijk tot de conclusie: het is toch vooral jezelf kennen, jezelf zijn, weten wat je wel en wat je niet kunt. Hoe je jezelf ziet, maar ook hoe anderen jou zien. Jouw zelfbeeld en hoe anderen je zien kunnen echt ver uit elkaar liggen.”
2. Verbinden door ruimte te geven (en te luisteren)
Toen Verhaeren aantrad als Team Director in Frankrijk, trof hij een diep verdeelde coachstaf aan. Tijdens de eerste cruciale evaluatie verstond hij door de taalbarrière amper 10 procent van wat er werd gezegd. In plaats van de leiding te claimen, stelde hij enkel vragen en liet hij de Franse coaches praten. Achteraf kwamen de coaches naar hem toe om hem te bedanken voor het beste gesprek in jaren.
Wat ik inmiddels wel had geleerd: leiderschap is vooral andere mensen laten shinen. Zorg ervoor dat andere mensen in hun kracht komen. (...) Ze zaten zo vol met hun eigen verhaal; iemand moest ze simpelweg de gelegenheid geven om te praten.”
3. De balkon-methode: stap uit de actie
In de waan van de dag verdrinken managers snel in micromanagement. Verhaeren introduceert hiervoor een krachtige metafoor die hij leerde in Australië: de balkon-methode. „Als leider is het prima om af en toe op de dansvloer te staan, maar je moet regelmatig op het balkon staan om te zien wat gebeurt hier nou eigenlijk? Als je elke dag zelf in de actie bent, is het heel moeilijk om leiding te geven.”
Omarm de spanning en creëer trots
Topsport kenmerkt zich door presteren onder druk. Veel leidinggevenden proberen de druk bij hun mensen weg te nemen, maar dat werkt volgens de heren averechts. Angst en druk gaan namelijk nooit weg. De kunst is om angst te transformeren tot een bondgenoot. Stress zorgt er biologisch voor dat je adrenaline omhooggaat en je lichaam 'gevechtsklaar' wordt.
Juiste omstandigheden en trots faciliteren
Daarnaast is het de taak van de leider om de juiste omstandigheden en trots te faciliteren. Of dat nu het meenemen van een Frans team naar de top van de Eiffeltoren is, of het exclusief bewonderen van de Hollandse Meesters in het Rijksmuseum na sluitingstijd, zoals Van den Hoogenband met zijn eigen ploeg deed: „Dan voel je je klein en nederig. (...) Dat was een vorm van trots en waanzinnig leuk en mooi om dat met die sporters mee te mogen maken.”
De ultieme conclusie die we horen in de Piet & Sjaak-podcast is dat een goede leider er tot slot voor zorgt dat hij of zij zélf ‘in vorm’ is. Richt je eigen ‘raad van kritiek’ op voor eerlijke feedback, zorg dat je uitgerust en scherp bent, en stijg boven de actie uit. Alleen dan kun je samen de ultieme prestatie leveren.
Dit artikel behelst slechts een deel van de Piet & Sjaak-podcast, daarom: hieronder te beluisteren.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
