„We zijn in de afgelopen jaren verleerd om ons langere tijd te focussen en te concentreren”, weet coach en auteur Cordula Nussbaum. De oorzaak van onze kortere aandachtspanne is volgens haar vooral het veranderde medialandschap: social media met kleine informatiehapjes en de smartphone, die altijd binnen handbereik is en ons voortdurend met meldingen opjaagt.
Rust vinden we daarentegen verdacht. „Als er van buiten niets komt, voelen veel mensen tegenwoordig de impuls: ik zou even snel naar mijn telefoon kunnen grijpen”, aldus Nussbaum.
“Alles wat we verleerd hebben, kunnen we ook weer aanleren”
Cordula Nussbaum Coach en auteur
Lees ook: Wetenschappelijk bewezen: hoe de open kantoortuin ons brein chronisch overbelast
Concentreren weer aanleren
Ook neurowetenschapper en auteur Henning Beck beaamt dit: „De hersenen zijn eraan gewend geraakt dat er om de paar minuten iets gebeurt, anders word je onrustig.”
Paradoxaal genoeg lijken mensen die in hun smartphone verdiept zijn, aan de grond genageld en ogen ze aandachtig en geconcentreerd. Maar dit soort aandacht geeft uiteindelijk geen voldoening. „Er is geen doel en geen einde, je kunt nergens aankomen”, zegt Beck. „Je hebt niets gepresteerd waar je trots op kunt zijn als je tig Insta-video’s hebt bekeken.”
Dat klinkt in eerste instantie ontmoedigend, maar het goede nieuws is: „Alles wat we verleerd hebben, kunnen we ook weer aanleren”, zegt Nussbaum.
Nieuwe routines helpen
Volgens Beck heeft het geen zin om techniek te verbannen. In plaats daarvan kun je technologie beter zinvol en doelgericht gebruiken. Daar hoort ook bij dat je apparaten steeds opnieuw bewust weglegt om dingen te doen die meer opleveren dan alleen een kortstondige dopaminekick.
Concreet betekent dat: de focus op één en dezelfde inhoud richten, in plaats van in gedachten voortdurend heen en weer te springen. „Jezelf afbakenen is een keuze”, aldus Beck.
Als gewoontes, zoals voortdurend naar de telefoon grijpen, zich jarenlang hebben ingesleten, moet je ze afleren. Beck stelt voor om bewust schermvrije plekken en tijden in te voeren. „Een goede regel is bijvoorbeeld: niet ’s ochtends vóór het tandenpoetsen en niet ’s avonds ná het tandenpoetsen.” Je kunt de telefoon ook helemaal uit de eetkamer verbannen en e-mails alleen op de pc afhandelen. Ook meldingen op het apparaat kun je uitschakelen.
In plaats daarvan zoek je naar vervangende routines: neem bijvoorbeeld voor de treinreis een papieren tijdschrift mee in plaats van eindeloos op je smartphone te blijven scrollen. Nog een tip: „Zoek hobby’s waarbij je niet naar een scherm kunt kijken.” De hersenen hebben deze rustfasen nu eenmaal nodig.
Waarom wil je veranderen?
„Inzicht is de eerste stap naar verandering”, aldus Nussbaum. Haar ervaring is dat veel mensen zich daartegen willen verzetten als ze begrijpen hoe het kortetermijnbeloningssysteem van sociale media hen manipuleert.
„De sleutel is de vraag naar het waarom”, zegt de coach. Wil ik ervan af om alleen nog maar van het ene onderwerp naar het andere te fladderen? Wie niet opnieuw leert omdat het nu eenmaal moet, maar weet wat hij wil vinden of winnen, is gemotiveerder.
3 tips om je beter te concentreren
Nussbaum geeft de volgende tips om je beter te concentreren:
- 1.
Dat kan betekenen dat je eerst eens vijf of tien minuten de telefoon weglegt, buiten je gezichtsveld.
- 2.
Als er innerlijke onrust opkomt, moet je die opmerken en van een afstand geïnteresseerd observeren.
- 3.
„Een paar keer rustig in- en uitademen is een goede hulp”, zegt ze. „En probeer het dan nog even vol te houden.”
Je aandacht opnieuw trainen lukt het beste met onderwerpen die je boeiend vindt. „Probeer niet een dik boek te lezen dat je helemaal niet interesseert”, zegt Nussbaum. „Maak het jezelf zo makkelijk mogelijk. Misschien helpt lichte lectuur of een goed luisterboek, waarbij je probeert je aandacht vast te houden. Als je gedachten afdwalen, neem je dat zonder oordeel waar en richt je je daarna bewust opnieuw.
“Ons voordeel als mens ten opzichte van een machine is dat we diepe gedachten kunnen ontwikkelen en creatief kunnen zijn, in plaats van voortdurend heen en weer te hoppen”
Henning Beck Neurowetenschapper
Kopbraken: alles er eens uitgooien
Als je hoofd in het dagelijks leven zo vol gedachten zit dat je je op niets meer kunt focussen, raadt de trainer aan wat zij kopbraken noemt: „Sta je hoofd toe om alles eruit te gooien wat erin rondspookt en schrijf het helemaal ongeordend op”, legt Nussbaum uit. „Dat kan al helpen om weer rust in je hoofd te krijgen.” Wie wil, kan deze lijst daarna ook ordenen en bedenken wat hij of zij als eerste kan aanpakken.
Lees ook: Burn-outs door AI en schermtijd voorkomen? Waarom digitaal welzijn nu topprioriteit is
De mens is niet gemaakt om meerdere taken tegelijk uit te voeren
Wie taken echt geconcentreerd wil afvinken, moet zich aan één basisprincipe houden: altijd één ding tegelijk doen. Want voor multitasking zijn onze hersenen niet gemaakt, zegt Beck. Je maakt dan meer fouten, kunt minder goed prioriteren en je minder goed concentreren. De hersenen zijn geen computer met meerdere geopende tabbladen en tegelijkertijd draaiende programma’s, zegt de auteur: „Onze kracht ten opzichte van een machine is dat we diepe gedachten kunnen ontwikkelen en creatief kunnen zijn, in plaats van voortdurend heen en weer te hoppen.”
Geconcentreerd met slechts één ding bezig zijn, werpt juist zijn vruchten af. „Aandacht die ik andere mensen bijvoorbeeld in een gesprek schenk, is de grootste waardering die ik kan geven”, zegt Nussbaum. Dat geldt zowel privé als op het werk.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
