Het was goed nieuws voor universiteitsmedewerkers, toen vakbond CNV vorige maand hun recht op onbereikbaarheid wist te verankeren in een cao. Een belangrijk signaal, want veel werknemers hebben het gevoel dat ze buiten werktijd altijd 'aan' moeten blijven staan, aldus arbeidsrechtadvocaat Patrice Verkaart van Legal Aid Arbeidsrecht tegen Intermediair.
„In Nederland hebben we nog geen wetgeving over het recht op onbereikbaarheid, zoals bijvoorbeeld in Frankrijk en Australië. Dat betekent echter niet dat een werkgever onbeperkt mag verwachten dat werknemers altijd bereikbaar zijn.’’ Volgens haar bestaan er wel juridische grenzen. Die volgen onder meer uit de Arbeidstijdenwet, de zorgplicht van de werkgever en de verplichting om zich als goed werkgever te gedragen.
Lees ook: Hebben we echt twee weken vakantie nodig om bij te komen? ‘Van verschillende factoren afhankelijk’
Telefoontje voelt dwingender
Of je buiten werktijd moet reageren, hangt volgens Verkaart vooral af van wat daarover is afgesproken. „Een werknemer heeft in beginsel geen verplichting om buiten de contractuele uren te reageren op berichten van de werkgever, tenzij dat uitdrukkelijk is vastgelegd in de arbeidsovereenkomst of de cao.’’ Of een leidinggevende belt, mailt, appt of een Teams-bericht stuurt, maakt juridisch weinig verschil. „Een telefoontje voelt misschien dwingender dan een e-mail, maar de manier waarop het verzoek wordt gedaan verandert niets aan de juridische beoordeling.’’
“Problemen ontstaan juist wanneer werkgevers uitgaan van informele verwachtingen. Dan is voor werknemers vaak onduidelijk wanneer zij wel of niet bereikbaar moeten zijn”
Patrice Verkaart Legal Aid Arbeidsrecht
Dat betekent niet dat iedere werknemer standaard onbereikbaar mag zijn. De aard van de functie en de sector spelen namelijk een belangrijke rol. In de zorg of sectoren waar urgente storingen voorkomen, horen bereikbaarheidsdiensten vaak gewoon bij het werk. Maar dan moeten daar wel duidelijke afspraken over bestaan. „Problemen ontstaan juist wanneer werkgevers uitgaan van informele verwachtingen. Dan is voor werknemers vaak onduidelijk wanneer zij wel of niet bereikbaar moeten zijn.’’
Vergoeding voor bereikbaar zijn
Veel werknemers halen incidentele berichtjes buiten werktijd en formele bereikbaarheidsdiensten door elkaar. Juridisch zijn dat twee verschillende situaties. „Bereikbaarheidsdiensten, consignatie en storingsdiensten hebben een formeel karakter. Ze moeten zijn vastgelegd in de arbeidsovereenkomst of cao en kunnen niet zomaar via het algemene instructierecht worden opgelegd. Ook heeft de ondernemingsraad een instemmingsrecht ten aanzien van het beleid rond bereikbaarheid.’’
Dit artikel verscheen eerder op Intermediair en is geschreven door Robert Heeg.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
