Dat klopt, zegt Jelco de Jong van HR-adviesbureau Peoples. Na de vakantie zoeken mensen vaker naar een andere baan, en nee, dat verbaast hem niet. Natuurlijk: op vakantie moet en wil je ook van alles, alleen, samen of met je gezin. „Maar je krijgt ook een hoop rust, en die heb je nodig om te reflecteren, op je leven en je werk.”
Dat geldt ook voor de kerstvakantie, wanneer je aan tafel zit met vrienden. Dan ga je praten en bevraag je elkaar. „Nee, zo leuk is mijn werk niet. Ik doe al tijden hetzelfde en verdien geen bakken geld. Misschien moet ik toch op zoek naar iets anders.”
“Mensen besluiten niet íneens na een zomer weg te gaan, die kriebel is eerder begonnen”
Jelco de Jong Peoples
Maak wél slapende honden wakker
De Jong: „Binnen veel organisaties gaan leidinggevenden dit soort openhartige gesprekken met hun medewerkers uit de weg.” Hij kent de reden. Bedrijven zijn allang blij dat ze geschikte mensen hebben gevonden en hun medewerkers binnenboord kunnen houden. Dus waarom zou je slapende honden wakker maken.
Zijn tip: doe dat maar beter wél. Ga als leider echt wekelijks met je medewerkers praten. „Voer je nog steeds met voldoende plezier en energie je werk uit? Doe je dingen waar je doodongelukkig van wordt? Moet je op je tandvlees lopen?”
De Jong: „Mensen besluiten niet íneens na een zomer weg te gaan. Die kriebel is eerder begonnen. Het is jouw taak als manager om je mensen beter te maken. Hoe kun je dat doen als je nooit met je medewerkers spreekt en dus niet weet hoe je hen in hun ontwikkeling kunt helpen.”
En ach, relativeert hij, hoe erg is het als mensen vertrekken? Zolang ze je maar niet verrassen. Want dan kun je er niets meer aan doen. Iemand die vanuit Enschede drie keer per week naar kantoor in de Randstad moet? „Hoe die het ook naar de zin heeft, die gaat halverwege een jaarcontract echt wel nadenken. Dan liever om de hoek een vergelijkbare functie. Minder leuk werk misschien, maar dat scheelt wel mooi elke dag drieënhalf uur reistijd.”
De kracht van een toptransfer
Natuurlijk, sommigen willen gewoon weg. Die hebben het op de heupen. „Durf gewoon trots op een medewerker te zijn als die een toptransfer maakt”, zegt De Jong.
PSV’er Ismael Saibari gaat naar Bayern München. Dat straalt ook op PSV af. Die club heeft hem daarbij geholpen. En bij zijn eigen kantoor vertrok een paar jaar geleden een consultant naar een bureau dat De Jong als voorbeeld ziet. „Dat zij daar welkom was, kwam doordat zij bij ons was gegroeid. Daar was zij dankbaar voor. Een betere ambassadeur kun je je niet wensen.”
Daarom: bespreek met je medewerkers welke richting ze uit willen. Help ze. Al reiken hun ambities buiten het bereik van wat binnen jouw organisatie mogelijk is. Dan krijg je echt een gunfactor, zegt De Jong. Die mensen staan echt voor je klaar wanneer je even met elkaar moet buffelen of op een project extra mankracht nodig hebt. „Als jij voor je mensen het verschil maakt, doen ze dat ook voor jou, met liefde.”
Ruimte voor reflectie verlegt grenzen
Vakanties maken los wat al langer vastzit, zegt Tinka van Vuuren, voormalig hoogleraar Strategisch Personeelsbeleid en Vitaliteitsmanagement. Mijmerend over de rijstvelden van Tetebatu, liggend op een bedje langs de Egeïsche Zee of turend over de vulkanische heuvels van de Auvergne stel je vragen waar je tijdens een drukke werkweek amper aan toekomt.
Dat is prima, vindt zij. Mensen veranderen. Hun privéleven verandert. Organisaties en technologie veranderen. De baan die je vijf jaar geleden paste als een Italiaans maatpak van Corneliani, kan ineens knellen als een plakpak van C&A. Dan moet je verder kijken. Maar waarom buiten de deur?
Van Vuuren is een groot voorstander van duurzame inzetbaarheid. Dat kun je op verschillende manieren bevorderen. De werkdruk verlichten is er een van. Minder taken, minder uren. „Maar daar worden mensen vaak niet echt blijer van”, zegt zij. „Tenzij ze daardoor weer tijd krijgen om dingen te doen waar ze wel energie van krijgen.”
Vitaliseren kan ook. Mensen helpen gezonder te leven, meer te bewegen of nieuwe kennis en vaardigheden op te doen. Daarnaast kun je het werk zelf veranderen. Want binnen een functie bestaat meer ruimte dan je denkt om dat anders te organiseren, taken te ruilen en beter aan te laten sluiten bij wat iemand kan en wil.
Jobcrafting: sleutelen aan de eigen functie
Jobcrafting heet dat. Oftewel: baansleutelen. Dat betekent niet dat iedereen kan gaan doen waar hij of zij zelf zin in heeft. Het gaat om kleine veranderingen, benadrukt zij. Taken uitwisselen omdat een collega net wat slimmer en handiger met AI is; samen saaie klussen doen: een draaitje hier, een draaitje daar, waarbij bemoeienis van bovenaf in principe niet nodig is. Van Vuuren: „Managers hoeven er geen toestemming voor te geven, sterker nog, ik denk dat ze er zelfs niet altijd van op de hoogte zijn.”
“Durf werk anders te organiseren. Denk niet vanuit functies, maar vanuit werkzaamheden en samenwerking”
Tinka van Vuuren
Zij denkt verder aan een klussenbank zoals ze die tegenkwam bij enkele gemeenten. Tijdelijke projecten waarvoor iedereen zich kan inschrijven. Voor een half jaar of in deeltijd. Om iets nieuws te leren on the job. Beter dan een cursus die je naast je werk volgt en niet direct kunt toepassen. Van Vuuren: „Dat geeft mensen een enorme boost, ook voor hun normale dagelijkse werkzaamheden.”
Ook nieuw: de combibaan. AH-medewerkers in Schipluiden bedienen een brug die op tien minuten lopen ligt. Omdat de openingstijden van de winkel en de brug goed op elkaar aansluiten. „Durf werk anders te organiseren. Denk niet vanuit functies, maar vanuit werkzaamheden en samenwerking.”
Zelfleiderschap en de post-vakantiecheck-in
Bedrijven moeten wél flexibel zijn. Mensen zoeken naar meer autonomie. Ze hebben veel te kiezen op de arbeidsmarkt. Maar in plaats van te wachten tot hun leidinggevende iets verandert, kunnen ze misschien ook zelf aangeven wat ze nodig hebben. Het is wel erg makkelijk om op de passagiersstoel te blijven zitten. „Medewerkers moeten zelf het stuur in handen nemen. Niet alleen nadenken over hun werk als ze ver weg van kantoor zijn. Dat vraagt om zelfleiderschap. Stimuleer dat, moedig dat aan.”
Zij vertelt over een kleine basisschool. Tien mensen. Een leraar opperde dat hij graag directeur van een basisschool wilde worden. Maar ja, die was er al. De directrice dacht na. ,Als jij dat graag wilt, vul jij mijn ouderschapsverlof in’, bedacht zij, ‘zodat jij twee dagen in de week mijn werk kunt doen’.
Een andere leraar liep stage bij een ICT-bedrijf. Nadat hij aangaf dat hij niet zijn hele leven in het onderwijs wilde blijven. „De school hielp hem naar zijn volgende baan.” Om te onderstrepen: „Ik denk dat er van alles mogelijk is om mensen binnen je bedrijf of organisatie te houden. Misschien moet je als bedrijf niet alles top-down willen organiseren. Het enige wat je daarvoor nodig hebt, is een HR-adviseur met een beetje moed.”
De tip van Van Vuuren voor als iedereen terugkomt van vakantie: „Doe als leidinggevende een check-in. Vraag naar hun zomerreflecties. Hoe zit jij in je werk? Mis je iets, en hoe kan ik helpen als het werk even niet zo prettig voelt? Daarmee kun je misschien een onnodig vertrek voorkomen.”
Cijfers ondersteunen het gevoel
Na de zomer- en kerstvakantie zie je een hoger aantal sollicitaties, zegt Sharita Boon, managing director van de Nationale Vacaturebank. Dat heeft deels met bezinning te maken. Maar ook met het groeiende banenaanbod. „In september staan er simpelweg meer vacatures open, en ja, dan zie je automatisch meer sollicitaties.”
Dat banenaanbod zie je al voor de zomer toenemen. In de zomer zelf is het lastiger om aan een nieuwe baan te beginnen en mensen in te werken. Omdat veel medewerkers en recruiters op vakantie zijn.
Boon beaamt dat. Recruitment kost geld. Om die kosten te voorkomen helpt het om regelmatig met je medewerkers te praten. Maar 44% van de Nederlandse medewerkers wisselt van baan vanwege hun baas. En ja, wanneer die je uit je baan wegdrukt, heeft het niet zoveel zin om met hem of haar te praten.
Aan de andere kant heb je pullfactoren naar een andere werkgever: het salaris, het gebrek aan doorgroeimogelijkheden en de behoefte aan een betere work-life balance. Daarnaast is er een grote groep die gewoon stopt zonder plan B: naked quitting (25%). Maar over het algemeen is de arbeidsmobiliteit niet bijzonder hoog, zegt Boon.
Tussen Gen Z en millennials zit veel verschil. Maar gemiddeld, over leeftijden en sectoren heen, doen mensen 8 tot 10 jaar dezelfde baan. Dat maakt die jobhopperij na de zomer extra opvallend.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
