Slechts 14% van de werknemers is betrokken op het werk: ‘Mensen nemen voor lief dat werk stom is’

Het is een percentage dat je toch even achter je oren doet krabben: slechts 14 procent van de Nederlanders is betrokken bij z’n werk. Dat zijn drie op de twintig medewerkers, volgens cijfers uit het nieuwste State of the Global Workplace-onderzoek van Gallup.

8,5 miljoen Nederlanders op de automatische piloot

Zie je dat grotere plaatje voor je? 8,47 miljoen mensen die elke ochtend naar kantoor, fabriek, winkel of ziekenhuis gaan zonder dat ze zich echt betrokken voelen bij wat ze daar doen.

„Mensen nemen vrij makkelijk voor lief dat werken stom is”, zegt Jelco de Jong van HR-bureau Peoples. Je verdient ermee je geld, punt. Prima toch? „Als werk je niet zo boeit, en dat blijkt bij flink veel mensen, dan is dat gewoon pech. Mensen komen dan niet in een soort reflectieve of actiestand. Zijn zich er niet van bewust dat het ook anders kan.”

Passie voor geïsoleerde dakplaten

Vraag op vrijdag aan mensen: ga je dit weekend nog iets leuks doen? Dan kletsen ze honderduit, zegt De Jong. Als je aan dezelfde mensen vraagt: ga je de komende weken op je werk nog leuke dingen doen, ja, dat vinden ze echt een heel rare vraag.

„Je hebt twee dagen weekend en werkt over het algemeen vier tot vijf dagen. Waarom steek je zoveel energie in die twee dagen en accepteer je lijdzaam dat de rest van de week niet plezierig is.”

Ongelukkig zijn Nederlanders niet, concludeert Gallup. De Jong: „We gaan veel op vakantie, gaan naar de sauna, en kopen mooie kleren en zonder morren voor 22 euro een brood op de Noordermarkt in Amsterdam.”

Maar in plaats van je brood je werk upgraden? Nee, dat doen we niet. Terwijl je in een mensenleven zo’n 70.000 uur aan werk besteedt, zeg maar zo’n achtendertig jaar. Dan kun je maar beter iets gaan doen wat een beetje okay voelt toch? „Ja, gewoon werk waarvan je denkt, ja, het is niet altijd makkelijk, maar ik vind het echt heel fijn om te doen.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Om gek te zijn op je werk hoef je niet per se vulkanoloog, filmregisseur of oorlogscorrespondente te zijn, zo ontdekte De Jong bij een importeur van geïsoleerde dakplaten. „Die ondernemer sprak met zoveel energie en liefde over dat materiaal. Zijn ogen en wangen glommen. ‘Wat ik doe is gewoon gaaf’.”

Zo’n ‘gepassioneerde idioot’ doet iets met zijn omgeving, denkt De Jong. „Door zijn energie zie je binnen een bedrijf minder verzuim en verloop. Ook kijken medewerkers beter naar elkaar om en zijn ze bereid meer van elkaar te leren.”

Toch blijft die 14 procent raar, vindt hij. „Misschien hebben we in ons land wel een merkwaardige verhouding tot werk. We zijn een van de gelukkigste landen ter wereld, maar zodra we het parkeerterrein oprijden of de tourniquet passeren, gaat een heilig vuurtje uit.”

Verschil tussen betrokkenheid en bevlogenheid op de werkvloer

Wilmar Schaufeli kan niet zoveel met de Gallup-cijfers, vertelt hij. De arbeids- en organisatiepsycholoog ontwikkelde zelf de Utrecht Work Engagement Scale (UWES). Een internationaal vermaarde vragenlijst graag gebruikt in wetenschappelijk onderzoek. Doel: het meten van work engagement, oftwel bevlogenheid. „Bevlogen mensen krijgen energie van hun werk. Zijn gemotiveerd en toegewijd, en kunnen helemaal in hun werk opgaan.”

Gallup spreekt over employee engagement en brengt op basis van twaalf vragen de betrokkenheid van werknemers in kaart. Zeg maar de voorwaarden waaronder iemand werkt: de hoeveel autonomie, steun, erkenning en ontwikkelingsruimte die iemand krijgt. Daarbij speelt je leidinggevende een grote rol.

Betrokkenheid en bevlogenheid. Beide zijn een vertaling van het Engelse engagement. Horen bij elkaar, maar vertegenwoordigen elk iets anders. Noem het buiten- versus binnenkant. Werkvoorwaarden versus innerlijke toestand.

Hij gebruikt zichzelf als voorbeeld om het verschil te duiden. Zijn werk aan de Utrecht Universiteit vond hij prachtig. Maar dat had hij ook aan die in Groningen of Nijmegen kunnen doen. „Je kunt dus gek zijn op je vak zonder warme gevoelens te koesteren voor het logo op de gevel.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Lees ook: Bedrijven verkiezen AI boven jongeren en krijgen een probleem: ‘Wie wordt straks senior?’

Mag hij nog een kantekening bij Gallup plaatsen? Dat onderzoeksbureau verdeelt werknemers in drie betrokkenheidsgroepen: engaged, not engaged en actively disengaged. Daarvoor moet je ergens een grens trekken. Maar wanneer ben je betrokken genoeg om in die eerste groep te vallen?

„Bij een burn-out kun je een vragenlijst toetsen aan externe criteria. Iemand valt uit, wordt door een arts beoordeeld en voldoet aan bepaalde kenmerken. Maar wanneer is iemand officieel betrokken? Zo’n grens klinkt al snel heel willekeurig.” Hij wil maar zeggen: als je de lat hoog legt, springen er minder mensen overheen.

Daarom zijn vraag, hoe moet je die 14 procent van Gallup lezen? Dat getal klinkt alsof 86 procent van werkend Nederland de hele dag neuspeutert of verveeld uit het raam staart. En wie hebben eigenlijk aan het Gallup-onderzoek meegedaan? Alleen kantoorpersoneel of ook winkelmedewerkers en mensen uit ploegendiensten?

Zijn we in Nederland echt zo ongelukkig op ons werk?

Schaufeli leest de Gallup-cijfers dan ook als een werkkwaliteitsindicator. Je kunt discussiëren over de manier waarop het bureau betrokkenheid vastlegt en wanneer je iemand als engaged mag betitelen. Maar doordat ze het onderzoek jaarlijks herhalen, kun je daaruit wel ontwikkelingen halen. „Als het percentage structureel stijgt of daalt, gebeurt er kennelijk iets.”

Maar hij ziet weinig reden om Nederland op basis van hun cijfers uit te roepen tot een arbeidsland in een betrokkenheidscrisis. Kijk naar de rest van Gallups cijfers: 68 procent van de Nederlanders beoordeelt zijn leven als zeer positief tegenover 49 procent in Europa.

Nederlanders rapporteren minder stress, boosheid, verdriet en eenzaamheid op het werk. „Ook die engagementscore ligt met 14 procent nog iets boven het Europese gemiddelde van 12 procent”.

Niettemin, wanneer Schaufeli met zijn eigen UWES- instrument naar bevlogenheid kijkt, ziet hij een heel ander beeld. Elf jaar geleden stond ons land daarin zelfs op de eerste plaats. Met een cijfer van 4,22 op een schaal van 1 tot 5. Gevolgd door Ierland, België, Litouwen en Denemarken.

Verbaast hem niks. Bevlogenheid hangt op landenniveau vaak samen met welvaart, goed bestuur, weinig corruptie, een sociaal vangnet en de vrijheid zelf keuzes te maken. „Het lijstje is vergelijkbaar met landen die hoog eindigen in internationaal geluk onderzoek.”

Ook Nederlandse cijfers geven Schaufeli weinig reden voor groot alarm. TNO en CBS volgen al jarenlang hoe Nederlanders hun werk ervaren. Daarin kun je zien dat over langere tijd arbeidsomstandigheden verrassend stabiel blijven. Er zijn wel verschuivingen, zegt hij. Werknemers kregen meer autonomie. Burn-outklachten stijgen, met name onder jonge vrouwen tussen 25 en 35. „Maar als je over de hele groep heen kijkt, gebeurt er niet zo heel veel spectaculairs.”

Twee onderzoeken naar engagement, twee totaal verschillende uitkomsten. Verwarrend. De Jong bekijkt de Gallup-cijfers en ziet miljoenen mensen die werk stom vinden. Hij zou het ze zo gunnen als ze op zondagmiddag zeggen: ik heb de komende week op mijn werk echt iets leuks te doen.

Wat te doen tegen een lage betrokkenheid?

Schaufeli haalt bij dezelfde cijfers zijn schouders op. Laat je dan ook niet gek maken door die percentages. Zie die vooral als een goede reden om eens met je medewerkers te praten. Hoe betrokken zijn die eigenlijk? Krijgen ze energie van hun werk? Waar lopen ze op leeg? Wat hebben ze van jou nodig om hun werk goed te kunnen doen? En wanneer gingen ze voor het laatst naar huis met het gevoel, ja, dit was echt een fijne werkdag.

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een robot!