Patrick Lencioni is een Amerikaanse managementauteur. Hij schreef De vijf frustraties van teamwork, een van de best verkochte boeken over samenwerking. Lencioni zijn ideeën zijn in veel organisaties gemeengoed geworden.
Vorige week plaatste hij een post over vertrouwen. Hij maakt onderscheid tussen twee soorten. Het eerste ontstaat vanzelf, na jaren samenwerken. Het tweede draait om kwetsbaarheid: toegeven dat je ongelijk had, erkennen dat een ander iets beter kan, om hulp vragen. Dat tweede noemt hij de kern van vertrouwen.
Betrouwbaarheid als optelsom
Je kwetsbaar opstellen kan zeker helpen. Een directeur die af en toe zegt dat hij iets niet weet, geeft anderen ruimte. Maar het blijft een moment. Je kiest een tijdstip, een gezelschap, een gelegenheid. Op alle drie kun je het mis hebben.
“Je betrouwbaarheid is de optelsom van alles wat je doet, niet van één gebaar”
Er zijn beroepen waarin dat moment je de kop kost. Een chirurg die halverwege de ingreep zegt dat hij het niet meer weet, wint geen vertrouwen. Ook een leider die drie keer per week om uitleg vraagt, bouwt aan de ene kant iets op en breekt aan de andere kant iets af. Zijn oprechtheid groeit. Zijn gezag als iemand die de zaak beheerst, slijt.
Daar komt bij dat kwetsbaarheid maar één ding is. Stel dat je je voorbeeldig kwetsbaar opstelt, maar je levert slordig werk en je komt altijd te laat. Dan is er nog steeds geen vertrouwen. Je betrouwbaarheid is de optelsom van alles wat je doet, niet van één gebaar.
Lees ook: Macht achter gesloten deuren: wanneer is stille diplomatie legitiem en wanneer een rookgordijn?
Eén oefening voor elk team
Lencioni doet dit al langer. Sinds 2002 bouwt hij op hetzelfde principe. In zijn boek staat vertrouwen onderaan een piramide. Daarop rusten conflict, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en resultaat. Vertrouwen draagt dus zijn hele model. Alleen legt hij nergens uit hoe je het verdient. En ook niet hoe je het herstelt als het beschadigd is.
Wat hij wel aanreikt, is een teamoefening. Teamleden delen een paar persoonlijke vragen. Waar ben je opgegroeid? Wat was je eerste baan? Welke tegenslag heb je meegemaakt? Aardig als opwarmer, maar het is één instrument voor elk team, in elke situatie, ongeacht wat er precies ontbreekt.
Een illusie van grip
Die versimpeling heeft een prijs. Ze geeft de illusie van grip. Werkt het vervolgens niet, dan trekken mensen de conclusie dat vertrouwen er nu eenmaal is of niet is. Ik hoor dat vaak. En wie dat gelooft, doet er verder ook niets meer aan.
Dat was voor mij de aanleiding om zelf een model te bouwen. Aan de ene kant staat de wetenschap. Die formuleert vertrouwen zo ingewikkeld dat een directeur er op maandagochtend niets mee kan. Aan de andere kant staan de sprekers en de boeken met één woord dat alles moet dekken. Kwetsbaarheid. Transparantie. Openheid. Het eerste is onbruikbaar en het tweede werkt niet. Van allebei leren mensen dat vertrouwen buiten hun invloed ligt.
“Kwetsbaarheid vraagt om blootstelling. Bescheidenheid vraagt om terughoudendheid met je eigen zekerheid”
Als je vertrouwen wilt vergroten in een team of een bedrijf, moet je het allereerst serieus nemen en uit elkaar halen. Eerst uitzoeken wat er precies ontbreekt en pas daarna iets doen. Ontbreekt het aan competentie, dan helpt een oefening in openhartigheid niets. Ontbreekt het aan veiligheid, dan helpt een strakkere planning niets. Vertrouwen is geen sfeer die je erbij organiseert. Het is de optelsom van gedrag en gedrag kun je benoemen, bespreken en veranderen.
Lees ook: 7 managementlessen van FIFA-baas Gianni Infantino: zo werkt macht echt
Van moment naar houding
In mijn eigen model liep ik tegen hetzelfde probleem aan. Kwetsbaarheid stond er als aspect in, onder het principe psychologische veiligheid. Ik heb het vervangen door bescheidenheid.
Kwetsbaarheid is een moment dat kan mislukken. Bescheidenheid is een houding. Die hangt niet af van het juiste moment of het juiste publiek. Je zet haar niet aan en uit. Een directeur kan bescheiden zijn zonder ooit de woorden ‘ik weet het niet’ te gebruiken, gewoon door structureel ruimte te laten voor wat een ander weet.
Dat verschil zit in het woord zelf. Kwetsbaarheid vraagt om blootstelling. Bescheidenheid vraagt om terughoudendheid met je eigen zekerheid. Het eerste roept twijfel op over je kunnen. Het tweede niet.
Wat je morgen anders doet
Maak er een vaste gewoonte van. Sluit elk overleg af met één gerichte vraag, aan één persoon, over zijn eigen vakgebied. Niet ‘heeft iemand nog opmerkingen’, want dat levert zelden iets op. Wel een naam en een onderwerp. ‘Wat zie jij op de vloer dat ik hiervandaan niet zie?’
Herhaal dat. Week na week, met wisselende mensen, tot niemand er nog van opkijkt.
Een LinkedIn-post met een simpele uitleg over vertrouwen leest lekker. Maar vertrouwen win je niet met een ingestudeerd taalspelletje. Je wint het op alle gewone momenten daarvoor.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
