‘De adviseur die als kind niet werd gehoord, vraagt bij het minste of geringste collega’s om bevestiging’

Je bent drie weken bij je nieuwe werkgever. Je voelt je er welkom. De sfeer is open. Toch lees je elke interne mail drie keer over voordat je op verzenden klikt. Je schrapt een bijzin die als kritiek gelezen zou kunnen worden. Je voegt een voorbehoud toe aan een conclusie.

Niemand in jouw nieuwe team vraagt daarom. Maar bij je vorige werk kreeg je bij een verkeerde formulering de wind van voren. Toen ging bij jou de rem erop. En nu zit je nog helemaal in die modus.

Onbewuste patronen op de werkvloer

Iedereen die communiceert, doet dat vanuit een verleden. Overtuigingen die je hebt meegekregen uit je opvoeding, opleiding of sector. Sommige overtuigingen zijn nog steeds helpend. Andere komen uit een context die allang niet meer bestaat. Je eerste werkgever waar je allang weg bent. Of de cultuur of het gezin waarin je bent opgegroeid.

Misschien zie je het in je organisatie terug. De manager die leerde dat kwetsbaarheid gelijkstaat aan zwakte, communiceert twintig jaar later nog met stoere verhalen. De adviseur die als kind niet werd gehoord, vraagt bij het minste of geringste collega’s om bevestiging.

Het is geen gebrek aan ervaring of onkunde. Het is een overtuiging en daar is een patroon uit ontstaan. Jij hebt ook zo’n patroon. Een groef die zo diep is ingesleten dat je er niet meer bewust voor kiest. Je volgt hem gewoon. En als je weleens feedback krijgt, haal je je schouders op: ‘Zo ben ik nu eenmaal’.

Wanneer wordt communicatiegedrag een probleem?

Tót je er last van krijgt. Of anderen juist. Jij zit lekker in je groef, maar andere mensen storen zich mateloos aan jouw communicatiegedrag. ‘Je luistert nooit!’ Of: ‘Waarom gaan we hier elk conflict uit de weg?’ Dát is een moment om goed op te letten. En ik weet uit ervaring dat dat niet makkelijk is.

Je vindt zelf dat het prima gaat, maar je bent wel wakker: Hé, doe ik dat eigenlijk vaker? ‘Ja!’ zeggen de mensen in je omgeving en je beseft je geleidelijk aan: hier is werk aan de winkel.

Maar wat voor werk? Hoe kom je uit die oude groef? Ik las deze zomer het boek People & Permaculture van Looby Macnamara. Daarin worden de patronen en principes van natuurlijke ecosystemen heel duidelijk uitgewerkt én vertaald naar duurzame leefomgevingen en gemeenschappen.

Het boek maakt onderscheid tussen helpende en niet-helpende patronen. De laatste komen voort uit beperkende overtuigingen die zijn gevormd door een mindset van schaarste, van ‘het is nooit goed’ en van het gevoel dat je iets te verliezen hebt. Controle, angst en grip zijn zaken die daarbij horen.

Wil je uit zo’n oude groef stappen, dan zul je dus met de onderliggende overtuigingen aan de slag moeten. Bijvoorbeeld door ‘het is nooit goed’ te vervangen door ‘het is goed genoeg’. Of door ‘niemand mag mijn kwetsbaarheid zien’ te vervangen door ‘ik ben ook sterk als ik me kwetsbaar opstel, misschien nog wel sterker’. Stapje voor stapje (ja, dit kost tijd) ga je over op een andere mindset. Je leert te leven én te communiceren vanuit vertrouwen en overvloed.

Invloed van een communicatieverleden bij bedrijfsovernames

Overigens, ook organisaties hebben een communicatieverleden. Een manier van zijn, spreken en doen. Je bent er samen aan gewend. Met zijn allen heerlijk in de flow. Maar dan komt er een fusie, of een overname. Twee bedrijven gaan samen verder en brengen niet alleen twee systemen en twee logo’s, maar ook twee communicatieverledens bij elkaar.

Ik werkte ooit bij een familiebedrijf dat werd overgenomen door een grotere speler. Alles was opeens veel strakker geregeld, de salarissen waren top en mijn verantwoordelijkheid nam toe. Maar wát heb ik de gezellige verjaardagen in de tuin van het oude bedrijf gemist. En de hectische en rommelige voorbereiding op een belangrijke klantpresentatie.

Reflectie als basis voor een succesvol communicatietraject

Hoe waardevol zou het zijn geweest als hier aandacht voor was geweest. Het is een stuk zelfonderzoek dat bij de meeste communicatietrajecten wordt overgeslagen. We hebben het over de fusieboodschap of ‘ons nieuwe verhaal’. Maar we vergeten ons communicatieverleden. Vanuit welke overtuiging communiceren we en wat doet dat met mensen? Gaan we hiermee door of stellen we bij?

Je hoeft je in mijn optiek niet helemaal opnieuw uit te vinden. Het gaat erom dat je weet dat dit verleden meespeelt, en dat sommige patronen wat reflectie behoeven. Bij jezelf en in jullie organisatie. Zodat je je communicatietraject niet start bij wat is de boodschap? maar eerst bij wat is de onderliggende overtuiging en hoe klinkt die mee?

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in en maak kans op een mini-robot, Microduck!