Waar richt jij op dit moment je aandacht op? Lees je dit stuk zonder iets anders te doen of ben je aan het multitasken? Wij leven in een wereld waarin technologie steeds slimmer wordt, terwijl onze menselijke aandacht sterk achteruitgaat.
Ik zoom in op één specifieke vaardigheid: aandacht. Een paar controlevragen om te beginnen: wat doe je nog meer tijdens het eten? En als je op de wc zit? Waar luister je naar terwijl je aan het sporten bent? Ik nodig je nu graag uit om dit blog in één keer en met volle aandacht te lezen.
Laatst las ik het mooie maar confronterende boek De aandacht verloren van Johann Hari. Daarin wordt pijnlijk duidelijk gemaakt dat onze aandacht niet meer van onszelf is, maar dat er actief om wordt geconcurreerd. Niet alleen sociale media, maar de hele digitale economie werkt hieraan mee. Notificaties, algoritmes, slimme apparaten, gepersonaliseerde content en een overvloed aan informatie zijn allemaal bedoeld om ons zo lang mogelijk betrokken te houden en te vermarkten.
Zelf merk ik het ook: ik open Netflix en BONG! De tune galmt veel te hard door de huiskamer en na de aflevering heb ik maar tien seconden om af te sluiten, anders begint de volgende aflevering. Mijn telefoon maakt intussen geluidjes en mijn hersenen krijgen meteen de impuls om hem te checken. Dit gaat de hele tijd door.
“Hoe vaker iemand wordt afgeleid, hoe minder snel en nauwkeurig diegene een taak kan uitvoeren”
Sander van der Eijk Trainer/coach én voetbalscheidsrechter
Multitasken als sluipmoordenaar van efficiëntie
Maar waarom is dit eigenlijk een probleem? De hele dag vermaakt worden kan toch ook heel fijn zijn? Het is toch lekker om even niets te hoeven doen. Klopt, maar ik ben ervan overtuigd dat te veel hiervan schadelijk is voor de kwaliteit van ons leven en werk. Drie grote effecten zijn steeds zichtbaarder om mij heen. Om te beginnen gaat multitasken ten koste van kwaliteit en efficiëntie. Hoe vaker iemand wordt afgeleid, hoe minder snel en nauwkeurig diegene een taak kan uitvoeren. Het gaat hierbij om functioneren, ook op de werkvloer.
Geen ruimte voor verveling betekent geen creativiteit
Ten tweede kunnen wij ons niet meer vervelen, of beter gezegd: we nemen geen tijd meer om ons te vervelen. Dit gebrek aan verveling gaat ten koste van creativiteit. Wanneer ontstaan de beste ideeën, de mooiste muziekstukken of kunstwerken? Kinderen kunnen zich veel beter vervelen en het duurt niet lang voordat ze creatief zijn en zich met volle overgave op een zelfbedacht spel of verhaal storten. Wij volwassenen kunnen dat veel minder goed, omdat er oneindig veel prikkels en verleidingen klaarstaan om onze aandacht te vangen. Hierdoor verliezen we niet alleen ruimte voor verveling en dus creativiteit, maar ook ruimte voor reflectie en betekenis.
Afleiding verbreekt de verbinding
Ten slotte verbreken we bij elke vorm van afleiding het contact met de mensen om ons heen en met de dingen waarmee we bezig zijn. Dit gaat ten koste van beleving, plezier en intimiteit. Tijdens mijn rustperiode in de zomerstop heb ik bij wijze van experiment 48 uur gevast: een fysieke reset, maar ook een mentale uitdaging. Ik was verbaasd over de aandacht en beleving waarmee ik na twee dagen weer kwark met frambozen en cashewnoten at.
Het was een onbeschrijfelijke ervaring die mij leerde met meer aandacht te consumeren. Om in verbinding te staan met het eten, maar ook met de mensen met wie je eet. Bij ons thuis zijn telefoons tijdens het eten aan tafel verboden, net zoals dat op veel scholen in de klas het geval is. Hoe is dat bij jullie op het werk tijdens vergaderingen of gezamenlijke momenten, zijn hier gedragsafspraken over gemaakt?
Aandacht kun je trainen: terug naar één taak
Wat helpt om prikkels te reguleren en afleiding te beperken? Doe één ding tegelijk en richt je aandacht bewust op wat je doet. Wanneer je afgeleid raakt, want dat gaat gebeuren, is het de kunst dat op te merken en je aandacht terug te brengen naar wat je deed. En dit kun je trainen. Begin met iets kleins, zoals het zetten van een verse kop koffie. Vervolgens kun je ook grotere dingen aanpakken, zoals complexe taken.
“Ik heb geleerd deze momenten te herkennen en vervolgens hardop of in mijn hoofd ‘terug naar de wedstrijd’ te roepen”
Sander van der Eijk Trainer/coach én voetbalscheidsrechter
Het is bijvoorbeeld vaak voorgekomen dat ik tijdens voetbalwedstrijden werd afgeleid door gedachten over gebeurtenissen of beslissingen uit deze of de vorige wedstrijd. Het gevolg was minder concentratie en focus, waardoor ik onjuiste waarnemingen deed en verkeerde beslissingen nam.
Ik heb geleerd deze momenten te herkennen en vervolgens hardop of in mijn hoofd ‘terug naar de wedstrijd’ te roepen. Zo begeleid ik mijn gedachten terug naar de taak die ik uitvoer. Dit ging niet van de ene op de andere dag: ik moest het echt routinematig trainen. Op het veld, maar ook daarbuiten.
Pak de regie over je focus terug
Eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik het ook heerlijk vind om op de bank te eten terwijl een serie aanstaat. Ook ik heb mijn guilty pleasures. En soms kies ik hier ook bewust voor. De vraag is alleen in hoeverre je daarover de regie hebt. Het trainen van aandacht verhoogt in ieder geval de kwaliteit van mijn werk en leven. Daarnaast zorgt het voor rust in mijn hoofd en meer focus.
En misschien realiseer je je, als je dit hele artikel in één keer hebt gelezen, dat dit vormen van praktische meditatie zijn. Ik nodig je graag uit om verder na te denken over wat jij persoonlijk of in jouw organisatie concreet kunt veranderen om aandachtiger te zijn. Wat kan dat opleveren in termen van productiviteit, creativiteit en verbinding?
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
