‘Mijn prestaties gingen niet achteruit door de gemaakte fouten, maar door de betekenis die ik eraan gaf’

Jarenlang werkte ik aan het behalen van mijn doelstelling: van vaste waarde zijn in het nationale en internationale topvoetbal. Begin 2025 werd een belangrijke mijlpaal bereikt: promotie naar de eerste internationale categorie. Het nieuws kwam eerder dan verwacht.

Waarschijnlijk zou je een gevoel van trots en opluchting verwachten, niets was minder waar. In plaats daarvan voelde ik druk en spanning. Het succes voelde zwaar in plaats van licht. Het lukte niet om dit succes echt te kunnen vieren. Wat volgde was een serie van wedstrijden die dit gevoel alleen maar zwaarder maakte.

‘Niet echt’ of ‘echt niet’

De winterstop was voorbij en ik was vastbesloten om sterk uit de vakantie te komen en het nieuwe niveau waar te maken. Dit lukte ‘niet echt’ of eigenlijk ‘echt niet’.

Binnen een korte serie van wedstrijden nam ik objectief gezien veel verkeerde beslissingen. Meer dan voorheen en ook meer dan gebruikelijk in ons vak. Dit terwijl de gestelde eisen hoger waren in de nieuwe subcategorie, minder fouten in plaats van meer.

Althans, dat is wat er in mijn hoofd gebeurde. Hierdoor sloeg twijfel toe over mijn capaciteiten en kwaliteiten, en volgden er meer fouten. En dit voelde niet meer gewoon als een ‘bij het vak horende’ fout, maar eerder als bewijs dat ik misschien niet op dit niveau thuishoor. Iets wat voorkomen moest worden. Deze reeks moest niet te lang duren, want straks zou dat grote effecten hebben op mijn carrière.

Mijn reactie hierop was dat ik meer en harder ging werken. het analyseren van beelden, het maken van videotestjes en dwangmatige zelfevaluatie van wedstrijdmomenten. Mijn voorkeursgedrag kwam naar boven: kritisch naar mezelf kijken, stevige analyses uitvoeren en concrete oplossingen toepassen.

Probleem opgelost? Integendeel. Wat mij in het verleden vaak heeft geholpen, werkte nu juist tegen. De wedstrijden die volgden gaven meer druk en meer verkramping. Genieten zat er niet meer in en de frustratie liep op. Er waren nog steeds verkeerde beoordelingen en beslissingen. De serie werd niet onderbroken en het werd tijd voor een andere aanpak.

De spiegel van de sportpsycholoog: de prijs van controle

Tijdens een sessie met de sportpsycholoog observeerde ik mezelf vanaf een afstandje. Wat gebeurde er precies? Welk gedrag en welk gevoel hadden de overhand en wat vond ik daar zelf eigenlijk van? Het viel op dat die persoon vooral bezig was met het verbeteren van zichzelf en met het controleren van alle variabelen, zodanig dat er helemaal geen ruimte was voor andere dingen. Voor kwetsbaarheid, voor teleurstelling of angst.

Ook werd een persoon zichtbaar die met dat gedrag een veel minder leuke vader en partner was. Een vader die zijn dagen piekerend vulde over de gemaakte fouten na het weekend. Het bracht behoorlijk wat chagrijn en afstandelijkheid met zich mee. Dit inzicht raakte mij: zo wil ik helemaal niet zijn!

Het werd tijd om mijn verhouding met het maken van fouten fundamenteel te veranderen. Ja, soms heeft het impact op de wedstrijd en zijn er consequenties voor het spelverloop. En ja, het doet pijn... Maar het is niet alleen maar negatief, het is ook de kans om jezelf beter te leren kennen en te groeien als mens. Klinkt allemaal mooi, maar het was makkelijker gezegd dan gedaan om mijn gedrag te veranderen.

Drie stappen naar mentale veerkracht en betere prestaties

Uiteindelijk is het gelukt, en het waren drie dingen die het verschil maakten. Ten eerste was er het inzicht tijdens de oefening: de prijs van het huidige gedrag. Wat kost het straks als ik hiermee doorga? Dit werd belangrijker dan de angst om fouten te maken.

Ten tweede was er ruimte en tijd vanuit de werkgever om me verder te ontwikkelen. Er was dus steun en dit voelde veilig. Hiermee kwam het besef dat mijn hele carrière niet wordt bepaald op basis van deze serie wedstrijden of de eerstvolgende wedstrijd.

En ten slotte een rits oefeningen zoals het wegschrijven van gedachten, positieve zelfpraat, het omarmen en accepteren van emoties en het doorleven van eerdere succeservaringen. Hierdoor is het uiteindelijk gelukt om mezelf ‘toestemming te geven’ om fouten te mogen maken.

Met dit uitgangspunt naderde de volgende wedstrijd. Tijdens de warming-up nog wat zelfpraat en een losschudoefening. Na een kwartier merkte ik meer ontspanning. Dit gaf vertrouwen en vervolgens plezier en opluchting. Het bracht me in de flow, in het moment. Er volgde een nieuwe serie wedstrijden, met plezier, fijne herinneringen thuis en veel betere wedstrijdprestaties, want oh ja, daar ging het allemaal om.

Prestaties draaien om de betekenis van je fouten

Betekent dit dat het voor altijd goedkomt? Natuurlijk niet. De ene serie volgt de andere. Het golft en beweegt en dat is maar goed ook. De vraag is niet hoe je fouten voorkomt, maar welke betekenis hieraan gegeven wordt wanneer ze onvermijdelijk voorbijkomen.

Mijn prestaties gingen niet achteruit door de gemaakte fouten, maar wel door de betekenis die hieraan werd gegeven. Namelijk de gedachte dat ik niet goed genoeg zou zijn en mijn positie zou verliezen. Het afgelopen jaar is er bij mij meer ruimte ontstaan voor fouten, zonder dat dit twijfel zaait over mijn identiteit en capaciteit.. En zonder overigens laks of ongeïnteresseerd te raken, dat zou ten koste gaan van de prestatie, de sport en uiteindelijk ook van mijzelf.

Bij ons thuis is het in ieder geval weer een stuk gezelliger, ongeacht de uitkomst van de wedstrijd. En daarnaast is er ook meer plezier en passie in het werk. Ook is er ruimte op het werk om dit allemaal te kunnen bespreken. Dit zijn belangrijke randvoorwaarden voor de prestaties die dan zullen volgen. En mocht er in de toekomst weer een promotie inzitten, dan weet ik wat mij mogelijk te wachten staat.

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: