Neurodivergentie: ‘Mijn baas zei dat er nooit een functie zou zijn met genoeg strijd voor mij’

Van gedrevenheid op de werkvloer naar onbegrip

,,Mijn laatste werkgever, voordat ik volledig als zelfstandige ging werken, vertelde me dat er binnen de organisatie nooit een functie met ‘genoeg strijd erin’ voor mij zou zijn. Ik was verrast dat hij iets zo persoonlijks aan mij had opgemerkt: mijn dagelijkse werk bestond destijds uit werving en selectie, toch niet bepaald een rol die draaide om sociale rechtvaardigheid.

Toch was ik degene die ingreep toen we keukenpersoneel wierven voor een landhotel en ik ontdekte dat een van de kandidaten slachtoffer was van moderne slavernij, van werken onder dwang. Ik twijfelde geen moment en schakelde direct de hulpdiensten in.

De uitbrander die ik daarna van de CEO kreeg, was boos en kleinerend. Hij was vooral verontwaardigd over wat mensen zouden denken als ze de politie door zijn callcenter zouden zien lopen. Eigenlijk wilde ik gewoon transparant en aardig zijn in een branche die niet bepaald integriteit ademt en op een wat duurzamere manier zakendoen.

Ik voerde het Employee Assistance Programme in om iedereen in de horeca te ondersteunen die te maken had met verslaving en huiselijk geweld. Dit is een sector vol mensen met sociale problemen en financiële instabiliteit, en toch was het 23 jaar lang taboe om daar iets van toe te geven, althans zo heb ik het ervaren.

Op papier was mijn feitelijke baan diensten invullen, de winst op peil houden en zorgen dat mijn team hetzelfde deed. Dat kon ik goed. Het was alleen niet wat mij ’s ochtends mijn bed uit kreeg.

Het herkenbaar maken en begrijpen van gevoeligheid voor rechtvaardigheid

Ik spreek dus als iemand met een sterke gevoeligheid voor rechtvaardigheid, maar bekijk dit in mijn huidige werk ook vanuit bedrijfsperspectief en zie waar het de communicatie en output operationeel blokkeert.

Als therapeut en coach zie ik veel cliënten bij wie hun gevoeligheid voor rechtvaardigheid hen belemmert in plaats van dient. We kunnen die gevoeligheid benutten, maar pas als we haar begrijpen. We kunnen ook erkennen dat het benoemen van onszelf als ‘gevoelig voor rechtvaardigheid’ zélf een defensief punt kan worden waar niemand iets mee kan.

We kunnen goede burgers, collega’s en bazen zijn zonder bijzonder gevoelig voor rechtvaardigheid te zijn. Sommigen dragen die gevoeligheid als een soort ereteken, zoals pleasers geneigd zijn te denken dat hun pleasegedrag hen aardig maakt. Maar zolang we onze eigen triggers niet aanpakken, is het lastig om gevoeligheid voor rechtvaardigheid om te zetten in iets bruikbaars, want op zichzelf maakt die gevoeligheid de wereld niet rechtvaardiger en helpt ze niemand.

Lees ook: Succesvol maar doodmoe op het werk: wanneer ambitie een overlevingsmechanisme wordt

Praktische stappen voor teams en leidinggevenden

Dus als je zó gevoelig bent voor rechtvaardigheid dat onrecht overal lijkt te zijn en je apathisch bent geworden, of als iemand in je team daardoor als obstructief wordt ervaren, wat kun je dan doen?

Begin met het team te laten bekijken wat onrecht eigenlijk is. Spreek een werkdefinitie af en gebruik die als referentiekader. Onrecht is subjectief en contextafhankelijk. Je zult ongetwijfeld veel over elkaar leren terwijl je dit bespreekt.

We hebben ook de neiging sneller onrecht te veronderstellen naarmate we vertrouwder met elkaar zijn. Hoe lang we iemand ook kennen en hoe nauw we ook met iemand samenwerken, we zien altijd maar één laag. We zijn ijsbergen die met ijsbergen praten en we nemen allebei aan te weten wat er onder het oppervlak van de ander schuilgaat. Wanneer we onrecht waarnemen, kunnen we snel ontsporen en kostbare reserves van ons zenuwstelsel verbranden.

Acrobatiek in het denken: afstappen van zwart-witdenken

Als kind leren we dat mensen goede en slechte kanten hebben, om dat vervolgens als volwassene te vergeten. We kunnen mensen niet als volledig goed óf volledig slecht zien zonder onszelf op mislukking voor te bereiden.

Veel mensen ‘splitsen’ en vervallen snel in zwart-witdenken. Ziet een accountmanager dat een kandidaat politiek anders stemt dan hijzelf? Dan is die kandidaat meteen een ‘loser’ en wordt een normaal gesprek ineens onmogelijk.

Maar we kunnen ons dat zwart-witdenken niet veroorloven als we rekeningen moeten betalen. Mensen op een voetstuk plaatsen of volledig afschrijven komt veel te vaak voor, en we kunnen leren gelijkmatiger om te gaan met mensen die niet op ons lijken.

Ons gevoel van eigenwaarde hoeft niet te rusten op het rechtzetten van alle onrechtvaardigheden in het leven. Ik heb altijd geloofd dat aardig en eerlijk zijn tegen mensen mijn eigen kleine hoekje van de wereld verbetert. Volwassenen moeten hun eigen oplossingen vinden en hun eigen hulpbronnen ontwikkelen: mensen willen fixen is onverantwoordelijk en kan hen hun eigen regie ontnemen. Bovendien gaat het vaak om onze eigen intolerantie voor ongemak.

Lees ook: ‘Alles wat we verleerd hebben, kunnen we ook weer aanleren’: deze neurowetenschapper geeft 3 tips om je beter te concentreren

Regie nemen over je eigen loopbaan en omgeving

We kunnen onszelf uit situaties en banen terugtrekken en afstand nemen van mensen. We zijn geen vastzittende kinderen die moeten verdragen wat we ondraaglijk vinden. Ik zie veel mensen die ervan overtuigd zijn dat ze nooit een andere baan zullen vinden en zichzelf daarom vertellen dat ze vastzitten op een plek die hen duidelijk triggert.

Meestal kunnen we die aanname ontmantelen en mensen de ruimte geven om de regie over hun loopbaan te nemen. Als een plek fundamenteel ingaat tegen wie jij bent, heb je misschien ondersteuning nodig om naar een omgeving te gaan die je meer versterkt.

Waarschijnlijk is je verteld dat je te veel of te behoeftig bent, of dat je om een andere reden moeilijk te faciliteren bent, waardoor het moeilijk is om je voor te stellen dat iemand je ergens met open armen zal ontvangen. Maar als je in jezelf genoeg kunt vinden om te waarderen, zullen anderen dat over het algemeen ook doen.

Neurodivergentie, gelijkmoedigheid en de realiteit van de werkvloer

In neurodiversiteitskringen – ik ben zelf neurodivergent en werk vooral in de neurodiversiteitssector – komt gevoeligheid voor rechtvaardigheid voortdurend terug. Voor sommigen is het precies datgene wat hen er voor het eerst toe bracht zich af te vragen of ze neurodivergent zijn.

Neurodivergente mensen kunnen sociale afwijzing en wrijving op de werkvloer intens beleven, maar dat betekent niet dat we niet kunnen leren beter contact te maken met collega’s en in onze eigen sociale en professionele behoeften te voorzien.

Een verandering in mindset kost niets. Als we niet verwachten dat mensen ons soms irriteren, beledigen of zich af en toe slecht gedragen, zijn we niet realistisch. Het té vaak verwachten zou cynisme zijn, geen realisme. Rechtvaardigheid zal niet altijd geschieden en vaak zal het, gemeten naar onze persoonlijke agenda, niet lijken alsof ze geschiedt. Daarbij helpt een gedeelde visie: een neutraler vertrekpunt, los van wat we zelf nog niet hebben geheeld, dat we in plaats daarvan in onze teams kunnen gebruiken.

En die directeur die me vertelde dat er nooit een rol zou zijn met genoeg strijd voor mij: hij had geen ongelijk. Ik had er alleen nog niet bij stilgestaan dat mijn vechtlust niet aangepast hoefde te worden, maar dat mijn baan moest veranderen. Het had een andere baan nodig.

Tekst: Sara-Louise Ackrill/The European.

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in: