PodcastsMove on Up

‘Ik heb geleerd om eerst mens te zijn en dán pas leider’: Malou van der Pal (Luchtverkeersleiding Nederland) werd van bikkelharde tante een beschouwend leider

Malou van der Pal, general manager van de Regional Unit bij Luchtverkeersleiding Nederland
Malou van der Pal, general manager van de Regional Unit bij Luchtverkeersleiding NederlandBusinessWise
Leestijd 9 minuten

Van der Pal studeerde bedrijfskunde, maar koos niet voor het pad dat voor de hand lag. „De Zuidas of een traineeship, dat zat zeer in de lijn der verwachting”, vertelt ze in Move on Up, te beluisteren onderaan dit artikel. In plaats daarvan koos ze voor Ballast Nedam. „Dit is niet het gebaande pad dat voor mij wordt verwacht. Of waarvan mensen denken: laten we dat maar doen. En dat trekt mij dan heel erg.”

Wat haar aansprak, was de breedte van het werk. „Het gaat niet om die tunnel maken. Het gaat om de financiering ophalen, het contract managen voor dertig jaar, uiteindelijk natuurlijk ook over de uitvoering.” En dus niet alleen om bouwen, maar om alles daaromheen.

Dat ze in een uitgesproken mannenwereld terechtkwam, werd haar op de eerste dag meteen duidelijk. Bij het koffiezetapparaat vroeg iemand haar of ze de nieuwe secretaresse was. „Ik moest echt even schakelen en ik dacht: ik ga hier natuurlijk niet reageren met: ‘Gast, wat denk je wel?’” Maar ze sloeg bewust niet terug. Ze reageerde neutraal en zag het ongemak bij de ander ontstaan. Achteraf kijkt ze er bijna praktisch naar. „Kies je eigen pad. Want uiteindelijk als leider of als toen nog gewoon collega: je betrouwbaarheid laten zien, je welwillendheid om te leren, nieuwsgierig zijn en fouten maken, dan kom je er.”

Lees en luister ook deze Move on Up: ‘Mijn eerste rol is vader’: Bernard Dingemans (general manager BNL L’Oréal) zei bewust nee tegen internationale kansen

Op haar 26ste kreeg ze vervolgens een rol waar veel mensen pas later in hun loopbaan aan toekomen. Bij de Gaasperdammertunnel werd ze eindverantwoordelijk voor alles behalve het bouwen van de tunnel zelf: omgevingsmanagement, vergunningen, kabels en leidingen, professionele stakeholders en bewoners. Ze wist dat ze in haar stretchzone zat en vroeg daar ook bewust hulp bij. „Ik wil ook iemand hebben met wie ik kan sparren, waarmee ik situaties kan bespreken waarvan ik denk: ach, hoe los ik dit nou weer op?”

Dat bleek geen overbodige luxe. Een van de eerste stevige tests kwam toen ze een veel ouder teamlid moest aanspreken dat hij niet functioneerde en een negatieve invloed had op het team. „Ik vond het heel spannend.” Ze bereidde het gesprek voor met haar coach. Het belangrijkste advies dat ze meenam: „Menselijk zijn waar je kan en heel helder zijn over wat je beoogt. Dus wel empathisch, dicht bij jezelf en met begrip, maar wel heel duidelijk zijn over de boodschap en daar niet van afwijken.”

De lat lag hoog, soms te hoog

Er zit in haar verhaal een duidelijke constante: vooruit willen, leren en resultaten halen. Zelf koppelt Van der Pal dat ook aan haar jaren als turnster op hoog niveau. Vanaf haar zevende tot haar zeventiende trainde ze bijna dagelijks. „Dan leer je ook te reflecteren als dingen niet goed gaan. Wat moet je daaraan doen? Als je in een situatie blijft, dan kom je er nooit uit.” Tegelijk stond daar ook iets tegenover. „De keerzijde daarvan is wel dat je ook moest incasseren.”

k wil graag vooruit. Ik ben in beweging. Ik wil naar het volgende dossier. Ik wil naar het volgende resultaat

Malou van der Pal Luchtverkeersleiding Nederland

Die topsportmentaliteit nam ze mee in haar werk. „Ik wil graag vooruit. Ik ben in beweging. Ik wil naar het volgende dossier. Ik wil naar het volgende resultaat.” Lang werkte ze ook op die manier. „Ik had de prestaties en de resultaten kwamen bij mij altijd als eerste.”

Dat had effect op de mensen om haar heen. Een teamlid vertelde over een ziek kind, waarna Van der Pal een paar zinnen later vroeg naar de deadline van de volgende dag. In een ander geval hoorde ze van een professional in haar team dat hij soms aarzelde om iets met haar te bespreken als er nog geen plan of oplossing lag. ,,De feedback aan mij was: oei, ik moet ook ruimte laten om even te sparren.”

Dat kwam binnen. „Ja, dat raakte mij. Zeker.” Vooral ook omdat ze meteen zag wat eronder zat. „Ik dacht: shit, dit is wel een klassieke Malou van der Pal.” Sindsdien is haar volgorde verschoven. „Ik heb heel erg geleerd: eerst mens zijn en dan leider.”

Dat betekent niet dat haar ambitie weg is. „Dat is de Malou die ik altijd zal blijven.” Alleen gaat het nu meer over doseren en balanceren. Wanneer zet je druk, wanneer laat je ruimte, wanneer is het moment om door te pakken en wanneer juist niet?

Niet alleen voorbereid, ook opmerkzaam

Die verschuiving zie je ook terug in de manier waarop ze nu een vergadering ingaat. Waar ze vroeger, zoals ze zelf zegt, „altijd 100.000 procent voorbereid” was en vond dat ze ook echt een punt moest maken aan tafel, kijkt ze daar nu anders naar. „Het gaat ook over wie zit er aan tafel, hoe beweegt de dynamiek en waarop kan ik sturen?”

Als ze nu aanschuift, let ze op wat er níét wordt gezegd. Blikken, ongemak, non-verbale signalen, wie op elkaar reageert en wanneer iets juist niet op tafel komt. Soms hoeft zij dan niet zelf het punt te maken. „Misschien is het wel veel belangrijker dat jij dat punt voor mij maakt.”

Dat is een ander soort leiderschap dan alleen inhoudelijk sterk willen zijn. Ze is daardoor ook alerter geworden op haar eigen patronen. „Ik weet dat mijn kracht vooruitgaan is en mensen meenemen naar die resultaten. Maar het is ook mijn valkuil. Want als ik naar achter kijk en niemand is bij me, of ik heb de bocht te kort genomen, dan maak ik fouten. En dat is niet oké.”

De trein reed door, de werkvloer niet meer

Het hardst kwam die les binnen bij het Remote Tower-project, dat Van der Pal zelf haar grootste zakelijke nederlaag noemt. Het idee was helder: luchtverkeersleiding op regionale velden op afstand afhandelen, via schermen en camera’s vanuit een centrale locatie. Technisch sterk, strategisch logisch.

„Wij waren volle vaart bezig met een leverancier”, zegt ze. „De cameramast stond in het ene uiterste van het land, de ander was in wording.” Maar terwijl het projectteam doorging, merkte zij dat er iets begon te schuren. „Je voelt toch aan alles: we gaan te snel. Ik ga te snel.”

Het eerste duidelijke signaal kwam van luchtverkeersleiders zelf. „Ik was niet betrokken bij dit project, of niet genoeg betrokken bij het project.” Voor Van der Pal woog dat zwaar. „Als ik één ding weet, is dat de acceptatie van de mensen die het echte werk doen, cruciaal is.”

Lees en luister ook deze Move on Up: Siri Mauer (ABN AMRO) dacht dat werk alles was, tot een maandag in de tuin haar de essentie van het leven leerde

Pas daarna werd voor haar echt zichtbaar waar de weerstand over ging. Niet alleen over inspraak, maar over de impact op het leven eromheen. Ze zeiden: „Naast dat ik verkeersleider ben, ben ik ook nog overblijfmoeder. Of ik verzorg ook mijn ouders in het verzorgingshuis.” En precies daar, zegt ze nu, ging het mis: „Wij gingen volle vaart vooruit op dat project.”

Ze ging vaker naar de regionale velden en hoorde het op steeds meer plekken terug. Niet alleen in woorden, maar ook in sfeer. ,,De sikkeneur, het wantrouwen, de opmerkingen.” En ook: ,,Armen over elkaar, vervelende sfeer.” Tegelijk stapelden andere problemen zich op: covid, vergunningen, een buitenlandse leverancier. ,,Eén en één en één was drie.”

Toen zette ze het programma on hold.

Meteen de angel eruit

Dat besluit nemen vond ze, zegt ze zelf, „heel moeilijk”. Niet alleen omdat er veel geld in zat en er een team hard aan had gewerkt, maar ook omdat ze nog steeds in het einddoel geloofde. ,,Het was ook wel mijn baby.” Juist daarom was het ingrijpend om te zeggen: tot hier en niet verder.

Ik ben ook gewoon een mens. Ik baal hier ook van

Malou van der Pal Luchtverkeersleiding Nederland

In een digitale zeepkistsessie koos ze er vervolgens niet voor om zich te verschuilen achter omstandigheden. Ze begon met reflectie. „Ik heb dit te lang laten doorlopen.” Misschien niet in exact die woorden, zegt ze, maar wel met precies die boodschap. Meteen de angel eruit.

Waarom? „Omdat ik wilde laten zien dat als je op deze positie zit, het ook betekent dat je verantwoordelijkheid moet nemen voor je fouten. Ik ben ook gewoon een mens. Ik baal hier ook van.”

De reacties maakten duidelijk dat die openheid iets deed. Voor sommigen ging de vlag uit, zegt ze. Bij anderen overheerste vooral opluchting „Dat ze dat voelden als erkenning, begrip.” Precies dat persoonlijke, dat kwetsbare, maakte verschil.

Niet in zachtheid om de zachtheid, niet in eindeloos draagvlak creëren, maar in het besef dat je een prestigieus plan niet moet doordrukken als de operatie het niet kan dragen. En dat leiderschap soms juist begint bij hardop zeggen: hier zijn we te ver gegaan.

Tekst gaat verder onder de foto.

Malou van der Pal en Gerben van Driel in de Move on Up-studio. BusinessWise
Malou van der Pal en Gerben van Driel in de Move on Up-studio.BusinessWise

Niet de titel, maar de stretchzone

Haar advies aan jongere professionals sluit daar direct op aan: je moet je niet blindstaren op een mooie titel over tien jaar, maar kijken waar je echt wordt uitgedaagd. „Zoek een plek waar je het meest kan leren.” En zorg voor mensen die je verder helpen. Sponsors, in haar woorden. Mensen „die jouw naam noemen in ruimte waar jij niet bent”.

Voor Van der Pal zit groei dus niet in zo snel mogelijk omhoog bewegen, maar in situaties die iets van je vragen. Niet de perfecte route, wel de plek waar je buiten je comfortzone raakt. ,,Je moet jezelf echt heel goed kennen om uiteindelijk een bedrijf te leiden.”

Dat maakt ook haar eigen route scherp. Niet omdat ze een project stilzette, maar omdat ze op tijd erkende dat doorgaan geen leiderschap meer was.

Lees en luister ook deze Move on Up: ‘Ik wil de hele toko runnen’: Kas Wanders bereikte razendsnel de tech-top van Ahold

Beluister Move on Up

In Move on Up vertelt Malou van der Pal ook over:

  • Hoe ze vlak na haar zwangerschapsverlof onverwacht naast haar baan de NAVO-top van 2025 naar zich toe trok.

  • Waarom ze ook in een veiligheidsorganisatie niet gelooft dat alles altijd met 120 procent moet.

  • Hoe het voelt als je in je eerste weken ineens verantwoordelijk bent voor een 24/7-operatie waar mensenlevens van afhangen.

De leiders van morgen hoor je nú, in Move on Up. Gerben van Driel gaat in gesprek met talenten uit het bedrijfsleven, met vernieuwers en durvers die het nu al anders doen. Ze delen hun visie op leiderschap, innovatie en persoonlijke groei en benoemen de uitdagingen van vandaag. Hoe maken zij het verschil voor een succesvolle toekomst?

Move on Up is elke dinsdag live te horen tussen 13.00 en 14.00 uur op New Business Radio, live te zien op BusinessWise.nl en daarna op je favoriete podcastkanaal te vinden.

Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:

Delen: