Nederlandse organisaties besteden jaarlijks 16,8 miljard euro aan de naleving van wet- en regelgeving, bijna 1,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Ruim 9 miljard euro betaalt het bedrijfsleven. Deze enorme regeldruk is een serieuze rem op innovatie, investeringen en economische groei, stelt hoofdeconoom Barbara Baarsma van PwC Nederland.
Ze licht het nieuwe onderzoek van adviesorganisatie PwC toe. Daaruit blijkt dat de totale compliancekosten tussen 2013 en 2024, gecorrigeerd voor inflatie, met maar liefst 28 procent zijn gestegen. De cijfers schetsen een verontrustend beeld van een economie waarin schaarse talenten en middelen steeds vaker verschuiven van waardecreatie en ondernemerschap naar rapportages, vergunningen en controles.
Compliance rukt op op de arbeidsmarkt
De impact van regeldruk op de Nederlandse arbeidsmarkt is substantieel. Volgens de onderzoekers bestaat inmiddels bijna 8 procent van de werkgelegenheid uit functies waarin meer dan 10 procent van de tijd aan regelgeving en compliance wordt besteed. Voor juristen, accountants en ambtenaren is dat aandeel logischerwijs fors hoger.
Baarsma waarschuwt voor de economische kosten: „Het aandeel banen dat intensief bezig is met compliance ligt inmiddels hoger dan het aandeel banen in onderzoek en ontwikkeling. Politici, beleidsmakers en economen zoeken naar manieren om de productiviteitsgroei aan te jagen, omdat onze toekomstige welvaart daarvan afhankelijk is. De centrale vraag is daarom niet alleen wat regeldruk kost, maar ook wat Nederland misloopt wanneer schaarse arbeid verschuift van innovatie naar compliance.”
Financiële sector en zakelijke dienstverlening koplopers
Binnen het bedrijfsleven drukken de lasten het zwaarst op de gespecialiseerde zakelijke dienstverlening (2,9 miljard euro) en de financiële sector (1,2 miljard euro). Bij zakelijke dienstverleners gaat het ten dele om werkzaamheden die zij uitvoeren voor klanten uit andere sectoren. In onder meer de financiële sector, de energiesector en de industrie groeien de nalevingskosten sneller dan de arbeidsproductiviteit. Dat leidt tot een direct gevaar voor de internationale concurrentiepositie. Daarbij worden kleine en middelgrote bedrijven relatief zwaarder getroffen door verplichte rapportages en audits.
Hoewel regelgeving onmisbaar is om consumenten, werknemers, het milieu en het financiële stelsel te beschermen, ontstaat volgens PwC marktfalen zodra de kosten van compliance sneller stijgen dan de maatschappelijke baten.
Oproep aan Den Haag: bindende reductiedoelstellingen
De publicatie van de studie valt samen met pleidooien in Brussel en Den Haag om regeldruk terug te dringen. Volgens Baarsma is er meer nodig dan goede voornemens. Zij pleit voor slimmere regelgeving die scherp toetst op de verhouding tussen beleidsdoelen en economische lasten. Ook pleit het rapport voor een herinvoering van politiek bindende reductiedoelstellingen per ministerie, vergelijkbaar met de aanpak van de kabinetten-Balkenende. Ministeries moeten hard worden afgerekend op de administratieve lasten die zij veroorzaken.
Lees ook: Smart warehouses en robothonden: een kijkje in het futuristische distributiecentrum van PostNL
De strategische uitweg voor bedrijven: ‘compliance by design’
Voor het bedrijfsleven is wachten op Haagse versoepelingen geen realistische strategie. Organisaties moeten naleving transformeren van een arbeidsintensieve kostenpost naar een geautomatiseerd proces.
De sleutel ligt in compliance by design: het betekent dat wet- en regelgeving direct in de operationele systemen wordt geïntegreerd. Door strategisch te investeren in procesautomatisering, digitale rapportagetools en AI-gedreven compliancesoftware verminderen bedrijven handmatig werk, dalen faalkosten en komen dure specialisten vrij voor activiteiten die wél bijdragen aan innovatie en concurrentiekracht. In een economie waar regeldruk voorlopig een strategische uitdaging blijft, is technologische integratie van compliance de kortste weg naar hogere productiviteit.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
