In Nederland lijkt het alsof iedereen dezelfde kansen krijgt. Je hoeft alleen maar hard te werken, zeggen mensen die het altijd al makkelijk hadden. Maar is een hoog diploma echt de enige manier om succesvol te worden? Als manager van een commercieel team zie ik dagelijks dat dit niet zo is.
In de echte wereld gelden vaak andere regels. Om dat uit te leggen, neem ik het topvoetbal als voorbeeld. Want net als op de werkvloer zie je daar dat pure wilskracht vaak de doorslag geeft wanneer de druk hoog is.
We kunnen leren van voetballers
De plek waar je opgroeit heeft veel invloed op je loopbaan, maar bepaalt gelukkig niet alles. In het topvoetbal zien we dat in een bijzondere vorm terug. Aan de ene kant hebben talenten uit rijke gezinnen de beste spullen en de mooiste voetbalvelden, wat hen een voorsprong geeft.
Aan de andere kant zien we een enorme motivatie bij spelers uit armere buurten. Voor hen is voetbal geen luxe, maar een manier om te overleven. Zij willen hun familie uit de armoede helpen. Die grote verantwoordelijkheid zorgt voor een enorme drive. Ze moeten slagen, want falen is geen optie. Die honger en motivatie leer je op geen enkele school.
Natuurlijk wordt niet elk kind uit een arme buurt profvoetballer. En er breken ook genoeg jongens door die wel uit een rijker gezin komen. Talent is belangrijk, maar doorzettingsvermogen weegt vaak zwaarder. De kans op succes is vaak groter als je hebt moeten vechten voor je plek.
Te weinig geld dwingt je namelijk om creatief te worden. Rijke jongeren groeien op met de nieuwste technologie, maar kinderen in arme wijken spelen juist vaker buiten op straat. Juist daar, op het harde asfalt, leren ze slim voetballen en worden ze mentaal ijzersterk. Ze lopen misschien achter op technologisch vlak, maar de vaardigheden die ze op straat leren zijn onbetaalbaar.
Waarom we verder moeten kijken dan diploma’s
Diezelfde veerkracht en creativiteit zoek ik ook in mijn commerciële team. Toch staren veel bedrijven zich in vacatures nog blind op diploma’s. Er is een groot verschil tussen de harde eis van ‘een afgeronde hbo-opleiding’ en het vragen naar ‘hbo werk- en denkniveau’. Met die eerste eis sluit je direct een grote groep talenten uit. Een ambitieuze mbo’er heeft vaak wel dat denkniveau, maar mag door rigide regels niet eens op gesprek komen.
Ook een onafgemaakte studie zegt niets over wat iemand kan. Soms stopt iemand door persoonlijke problemen, de zorg voor familie of omdat hij vroeg een eigen bedrijf startte. Dat toont juist doorzettingsvermogen en ondernemerschap. In mijn eigen vacatures vraag ik daarom nooit naar een specifiek papiertje. Ik weiger talent af te schrikken met bureaucratie.
“Om dat echte talent te ontdekken, moeten we stoppen met het snelle scannen van cv’s”
Daniëlle de Ridder AFAS
De waarde van het echte gesprek
Om dat echte talent te ontdekken, moeten we stoppen met het snelle scannen van cv’s. We moeten echt het gesprek aangaan. De psychologie laat zien dat we binnen dertig seconden al een oordeel klaar hebben over of iemand ‘in het plaatje past’. Maar wie verder durft te kijken dan die eerste indruk, wordt vaak positief verrast. Juist kandidaten die in het begin wat stroef binnenkomen, laten later in het gesprek hun verborgen kwaliteiten zien.
Tijdens een kennismaking hoef ik geen ingewikkelde, uit het hoofd geleerde theorieën te horen. Ik wil weten wat jou écht motiveert om ’s ochtends uit bed te komen. Welke keuzes heb je in het leven gemaakt? En wat waren daarvan de gevolgen?
Neem nu het voorbeeld van een jonge voetballer. Je speelt in de jeugd van AZ en schopt het tot de beloftenploeg. Je hebt alles opzijgezet om je droom te verwezenlijken: profvoetballer worden. Wel je havodiploma op zak, maar een vervolgstudie combineren was nét te veel van het goede. En dan, op het moment dat de club je vertelt dat er een contract klaarligt voor het eerste team, scheur je je kruisband af. Weg contract, weg droom. Dat is geen kwestie van een verkeerde mentaliteit, maar gewoon brute pech. Snap je het verschil?
Vertrouwen vanaf de eerste dag
Als het contract eenmaal is getekend, begint het pas echt. Die eerste periode is bepalend voor succes op de lange termijn. Denk maar weer aan de vergelijking met de voetballer: als hij zijn eerste drie ballen goed naar de juiste kleur passt, zit hij meteen lekker in de wedstrijd. Gaan die eerste ballen fout en begint het publiek te mopperen? Dan is het heel moeilijk om dat gevoel daarna nog om te draaien.
Als werkgever moet je die goede start dus actief helpen opbouwen. Vang een nieuwe collega warm op en geef vanaf dag één onvoorwaardelijk vertrouwen. En misschien wel het belangrijkste: stimuleer het maken van fouten. Alleen als mensen de ruimte krijgen om te vallen en weer op te staan, ontstaat de veiligheid waarin talent echt durft te schitteren.
Het begint met het goede voorbeeld
Die mentaliteit van vallen, opstaan en doorzetten begint immers niet pas op de werkvloer: die basis wordt thuis gelegd. Als moeder van twee kinderen zie ik dagelijks dat gedrag veel belangrijker is dan woorden. Ik kan wel hardop roepen dat beweging gezond is, maar als ik vervolgens voor elk klein dingetje de auto pak, slaat die boodschap dood. Daarom laat ik de auto bewust staan en pak ik de fiets.
Kinderen zien dat je niet de makkelijke weg kiest, maar de weg die juist is. Die instelling nemen ze hun hele leven mee: de ingebakken mentaliteit dat je zélf moet trappen om vooruit te komen.
“Je zoekt geen papieren tijgers, je zoekt de winnaars die weten wat het kost om de top te bereiken”
Daniëlle de Ridder AFAS
Precies zo werkt het uiteindelijk ook in mijn team op de werkvloer. Karakter, loyaliteit, betrouwbaarheid en de wil om voor de mensen om je heen te zorgen bepalen hoe je je werk doet. Niet die stoffige map in de kast met een officieel stempel erop.
Dus werkgevers, gooi die ouderwetse functie-eisen overboord. Stop met het aannemen van een diploma en begin eindelijk eens met het aannemen van de héle mens. Je zoekt geen papieren tijgers, je zoekt de winnaars die weten wat het kost om de top te bereiken. Onthoud dat niemand perfect is en dat er uiteindelijk meerdere wegen naar succes leiden.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
