Ondernemers worden vanaf vandaag met klem gevraagd meer voorbereidingsmaatregelen te treffen tegen aanvallen door criminele of buitenlandse mogendheden. Want het is een kwestie van tijd voordat ons elektriciteitsnetwerk door kwaadwillenden wordt platgelegd. Dat is de stellige overtuiging van burgemeester Marianne Schuurmans-Wijdeven (Haarlemmermeer), die als lid van het landelijk Veiligheidsberaad aan de bel trekt. Dat schrijft het AD.
„Het is geen kwestie of, maar wanneer langdurige stroomuitval op ons afkomt”, zegt Schuurmans-Wijdeven, die tevens voorzitter is van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters. „Als je ziet wat er per dag aan pogingen wordt gedaan om ons elektriciteitsnet te ondermijnen.”
Aanvallen op elektriciteitscentrale
Ze heeft zelf poolshoogte genomen bij een elektriciteitscentrale op de Maasvlakte, die 8 procent van de energievoorziening in de Randstad bedient. „Als ik van hen hoor hoeveel werk zij dagelijks hebben aan het afweren van aanvallen op hun systeem, dan is de kans gewoon heel groot dat een van die aanvallen een keer gaat lukken’’, zegt Schuurmans-Wijdeven.
We moeten niet naïef zijn, benadrukt de bestuurder. ,,Laten we eerlijk zijn, we hebben ook al heel vaak gezegd dat we last gaan krijgen van hacks bij bedrijven en instellingen. Je ziet dat die hacks nu ook echt plaatsvinden en wat de consequenties kunnen zijn. Bij elektriciteitsuitval gaan de consequenties nog veel verder.’’
Het is precies de reden waarom het ministerie van Economische Zaken vandaag een campagne lanceert om bedrijven tot actie te manen. Draaiboeken, noodscenario’s, alternatieve energievoorzieningen: in navolging van de oproep aan huishoudens om een noodpakket in te slaan, moeten ook bedrijven aan de slag.
Schade door noodsituaties
Een onderzoek van Motivaction is weinig hoopgevend. Hoewel ondernemers de gevolgen van de internationale oorlogsdreiging en cyberaanvallen wel degelijk vrezen. Want een derde van de ondernemers acht de kans groot de komende tijd met minstens één noodsituatie te maken te krijgen, en een kwart denkt zelfs al schade te hebben geleden door minstens één van de gevolgen van noodsituaties.
Toch is het in de bedrijfsvoering nog niet opgepakt. Want slechts drie op de tien ondernemers weten hoe ze een noodsituatie kunnen voorkomen of hoe ze daarmee om moeten gaan, en maar een vijfde van de bedrijven heeft voorzorgsmaatregelen genomen of kritische processen in kaart gebracht.
“Het is ongelooflijk noodzakelijk dat bedrijven doordrongen zijn van het feit dat ze een goed continuïteitsplan moeten hebben liggen”
Marianne Schuurmans-Wijdeven Burgemeester Haarlemmermeer
Zorgelijk, benadrukt Schuurmans-Wijdeven. Want een ver-van-mijn-bedshow is het al lang niet meer. De (cyber)dreiging komt van alle kanten. „Of het nu van criminele of van buitenlandse entiteiten komt, feit is dat de aanvallen er zijn en dat ze steeds verder gaan’’, constateert ze. „Het is ongelooflijk noodzakelijk dat bedrijven doordrongen zijn van het feit dat ze een goed continuïteitsplan moeten hebben liggen.’’
Papieren draaiboek
Concreet: hoe verloopt de communicatie als internet eruit ligt en telefoonverkeer niet mogelijk is? Hoe blijven gebouwen toegankelijk als elektrische sloten niet meer werken? Zijn er alternatieven voor elektrisch vervoer? Is er een (papieren) draaiboek als computers niet meer werken?
„Stroomuitval is het ergste wat ons kan gebeuren’’, stelt de burgemeester. „We zijn zo afhankelijk van elektriciteit. Als je onrust wilt stoken in een land, dan is dit de manier.’’ En de rol van het bedrijfsleven is daarin cruciaal, benadrukt ze. „Bedrijven moeten ervoor zorgen dat Nederland economisch gezien blijft draaien en dat de bevolking voldoende bevoorraad blijft worden.”
Lees ook: Staatssecretaris Aerdts roept op tot digitaal noodpakket: dit is wat bedrijven nú moeten doen
Waar liggen de grootste risico’s? Schiphol en de Rotterdamse haven zijn plekken waar al snel aan gedacht wordt bij (oorlogs)dreiging. Op de Russische tv werd al eens gespeculeerd over een klein, tactisch kernwapen op de Rotterdamse haven om het Westen af te schrikken. Bij Schiphol is Schuurmans-Wijdeven als burgemeester van Haarlemmermeer zelf nauw betrokken.
Toch benadrukt ze dat overal alertheid geboden is. „Ja, er zijn kwetsbare plekken waar het misschien eerder voorkomt omdat de gevolgen groter zijn, maar tegelijkertijd worden daar allerlei maatregelen getroffen en liggen er draaiboeken klaar’’, zegt ze. „Ik denk dat het belangrijk is dat heel Nederland aan de bak gaat.’’
Kritiek op de overheid
Uit het onderzoek blijkt dat ondernemers de bal ook terugkaatsen. De kritiek op de autoriteiten is niet mals. Want slechts 10 procent van de ondernemers vindt dat de overheid voldoende doet om te zorgen voor een weerbare economie.
Schuurmans-Wijdeven vindt dat de ondernemers niet meteen naar de overheid moeten kijken. „Ik zag dat ze vinden dat de overheid middelen moet verstrekken om dit te kunnen doen, maar dat vind ik bijzonder’’, zegt de bestuurder van VVD-huize. „Het gaat namelijk over je bedrijfsvoering, je bestaansrecht. Net zoals beveiliging of een goede werkomgeving moet dit onderdeel worden van de genen van een ondernemer. Je zult zelf moeten investeren als je wilt dat jouw bedrijf kan blijven draaien.’’
Lees ook: 72 uur stroomuitval: wat kunnen telecombedrijven dan nog?
En ja, ze beseft dat het wennen is. „We zijn al zo lang veilig, het is onvoorstelbaar dat we nu met dit soort dingen bezig zijn’’, beaamt ze. „Ik ben geen doemdenker, maar ik moet wel in scenario’s denken. En met die aanvallen wordt niet gewacht tot wij klaar zijn, dus moeten we zo snel mogelijk aan de bak.’’
Bron: AD/Dennis Naaktgeboren
