„Kijk je weleens beelden van jezelf terug?”
„Ja, dat moet.”
„En wat zie je dan?”
„Vooral de fouten die je maakt.”
Lees je deze kale tekst, dan hoor je misschien een tragisch figuur: iemand die noodgedwongen beelden van zichzelf terug moet kijken. En dan ook nog van iets waar hij totaal niet goed in is.
Niets is minder waar: dit is Mick Jagger. In een interview met Sonja Barend. Ik zag het voorbijkomen vanwege het overlijden van de talkshowkoningin.
Iets meer Mick Jagger worden
Over Jagger kun je een hoop zeggen, maar niet dat hij een slechte performer is. Hoezo ‘fouten’? Talkshowkoningin Barend vraagt feilloos dóór. En Jagger licht toe: „Simpele dingen. Soms beweeg je te veel, dan weer te weinig. Of je bent niet scherp genoeg. Of je bewegingen zijn te groot.’’
Fascinerend. Hij noemt allemaal dingen waar waarschijnlijk geen enkele fan zich ooit aan stoort.
Herkenbaar? Hoe vind jij het om jezelf op foto’s en video terug te zien? Waarschijnlijk (ook) geen groot genoegen.
Laat het een troost zijn: zelfs de Grote Mick Jagger heeft daar blijkbaar last van. En ook de Grote Mick Jagger kan zenuwachtig zijn voor een optreden, zo vertrouwt hij Barend toe. „Dat gebeurt vooral bij het eerste optreden van een tournee.’’
Ook herkenbaar. Het grote verschil tussen hem en velen van ons is dat Jagger zich er niet door laat weerhouden. Hoe kun je nou ook íéts meer Jagger worden en wél dat podium pakken om jezelf of je project op de kaart te zetten?
Lees ook: ‘Wat voor leider ben ik eigenlijk?’ Erik Wegewijs helpt Pepijn groeien in zijn nieuwe rol
Dit kun je niet voorkomen, zelfs niet als je Mick Jagger heet
Gerben van Driel
Stop met deze onzin!
Wat ik vaak hoor: „Presenteren is niks voor mij. Ik word er helemaal zenuwachtig van.’’ Als je dat zegt, trek je de verkeerde conclusie. Het is namelijk niet iets unieks voor jou, maar universeel. Dat is evolutie.
Wij zijn namelijk groepsdieren. Voor onze overleving zijn we afhankelijk van anderen. Afgewezen worden door de groep is evolutionair gezien levensgevaarlijk. En dit mechanisme speelt ons parten zodra we voor die groep moeten gaan staan.
- 1.
Je maakt je fysiek los van de anderen en staat alleen.
- 2.
Je wordt met aandacht door die groep bekeken.
Dat zijn twee krachtige triggers voor het prehistorische deel van ons brein om alarm te slaan. Dit kun je niet voorkomen, zelfs niet als je Mick Jagger heet. Maar je kunt de kracht van dat zenuwslopende signaal wel verminderen.
Hieronder zie je het interview van Sonja Barend met Rolling Stones-frontman Mick Jagger.
Drie manieren om met de zenuwen om te gaan
1. Zoek de spanning op
Weet je nog toen je als kind voor het eerst in de Python in de Efteling stapte? Spannend? Vast wel. Maar inmiddels waarschijnlijk ‘leuk’ spannend. Je hebt ervaring, weet dat het veilig is en kunt nu genieten.
Zo kan het ook met presenteren. Begin klein en maak meters in relatief veilige omstandigheden. Voor directe collega’s bijvoorbeeld. En bouw het op.
Onlangs sprak ik David de Wilde in de BusinessWise-podcast Move On Up, die precies zo presenteren van een zwakte tot een kracht maakte. Terugluistertip!
Zelf merk ik dat effect bij elke nieuwe serie: de eerste aflevering is ongemakkelijk spannend. De tweede al minder. En nu is het ‘leuk’ spannend.
Al kan er bij mij nog steeds verschil tussen de uitzendingen. Zie het volgende punt.
2. Heb het in de vingers
Ik merk duidelijk dat het minder stabiel voelt als de aanloop naar een uitzending niet ideaal is. Dus heb ik meer spanning. Maar heb ik het in de vingers en een duidelijk plan, dan is het: kom maar op!
Bereid je dus voor. Al kan zelfs een goede voorbereiding niet voorkomen dat de spanning stijgt, als je weet dat je beoordeeld wordt.
Dat verbaasde me ooit bij RTL Z. Ik presenteerde daar elke avond mijn eigen nieuwsrubriek. Dag in, dag uit. Niks aan de hand. Tot de opnameleider tegen me zei: „Ik heb een stagiair die mee wil kijken, zal ik die op een kruk zetten in de studio?” Ik reageerde natuurlijk met een: „Tuurlijk joh, geen probleem.” Maar ik voelde ook direct die trigger: nu móét het goed!
Spanning. Terwijl, waar hebben we het over? Een stagiair! Zo hardnekkig zijn de signalen van ons oerbrein.
Weet: een gemiddeld publiek zit niet als een Idols-jurylid klaar om je af te zagen
Gerben van Driel
3. Weersta de neiging jezelf centraal te stellen
De volgende tip beschouw ik als een lifesaver: weersta de neiging jezelf centraal te stellen.
Weet: een gemiddeld publiek zit niet als een Idols-jurylid klaar om je af te zagen. Ze zien je liever slagen. Dat gold vast ook voor die stagiair. Die gedachte helpt al.
Maar ja, je eigen Interne Criticus hè. Dat stemmetje dat direct roept: „Nú moet je indruk maken!” Mijn ervaring is dat luisteren naar dat stemmetje nooit werkt. Je hebt het vast zelf ook ervaren, vroeger toen je jong en onzeker was: als je je best doet om geaccepteerd te worden, word je dat juist niet.
Door te denken ‘ik moet nu indruk maken’, vergroot je de spanning bij jezelf. En je publiek voelt dat het in feite om jezelf draait. Dat stoot af. Het draait niet om jou, maar om je publiek.
Als spreker moet je iets aanreiken waar je publiek iets aan heeft. Of in het geval van Mick Jagger: hij wil iets neerzetten waar zijn fans van genieten. Dat moet het streven zijn, niet hoe je jezelf zo goed mogelijk neerzet.
Je maakt daarmee meer impact. En het verlicht de mentale druk op je schouders. Het draait namelijk niet langer om jou. Nog nooit reageerde iemand negatief op iemand die oprecht iets voor een ander probeerde te betekenen.
Op naar de top
Als je echt on fire bent en verder wilt verbeteren, doe dan als Mick Jagger en kijk opnames van jezelf terug. Erg waardevol. Maar aantrekkelijk wordt het nooit, is mijn ervaring.
Dan vertoon ik toch uitstelgedrag, zoals: nee, eerst moet ik dit blog nog even afschrijven. Maar nu staat die laatste letter op papier en moet ik er zelf toch aan geloven.
Gerben van Driel presenteert voor BusinessWise Move on Up, elke vrijdag van 13.00 tot 14.00 uur live te horen op New Business Radio en daarna op dinsdag als podcast.
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
