Tijdens een vergadering wordt je idee genegeerd en vijf minuten later door iemand anders enthousiast ontvangen. Of er belandt plotseling een taak op je bureau, terwijl je duidelijk had aangegeven die niet te willen overnemen, schrijft de Rhein-Neckar-Zeitung.
Dergelijke situaties zijn meer dan alleen een slechte sfeer: vaak zitten er machtsspelletjes achter die het werkklimaat vergiftigen en teams afremmen. Daarbij gaat het niet alleen om uitspraken als: ‘Het maakt niet uit wat jij ervan vindt: ik ben de baas en alleen ik bepaal wat nu juist is.’ Machtsspelletjes op het werk uiten zich juist op heel uiteenlopende manieren.
“Iedereen in het beroepsleven heeft eigen belangen, en dat is normaal.”
Gerhard Blickle hoogleraar arbeids-, organisatie- en economische psychologie
Pogingen om anderen te beïnvloeden
Meestal gaat het om informele, soms achter de schermen spelende pogingen om anderen te beïnvloeden, macht veilig te stellen of eigen doelen door te drukken. Dat gaat niet altijd volgens de officiële rollen en processen. Zulke patronen kunnen in elke organisatie voorkomen, vooral daar waar informatie schaars is, besluitvorming ondoorzichtig lijkt of verantwoordelijkheden onduidelijk blijven.
Lees ook: ‘Juich geroddel toe, ook op de werkvloer’, vindt Paul van Riessen
„Iedereen in het beroepsleven heeft eigen belangen, en dat is normaal,” zegt Gerhard Blickle, hoogleraar arbeids-, organisatie- en economische psychologie aan het Instituut voor Psychologie van de Universiteit van Bonn. Zo is het volkomen legitiem om netwerken te onderhouden om via contacten professioneel vooruit te komen. Maar wanneer persoonlijke belangen nadelig zijn voor anderen in het team en misschien zelfs boven het bedrijfsbelang worden geplaatst, wordt het destructief.
“Kennelijk heeft zich binnen het team een groep gevormd die tegen anderen intrigeert.”
Eva Boos businesscoach
Zo herken je machtsspelletjes op het werk
Machtsspelletjes kunnen er heel verschillend uitzien. Soms begint het openlijk, bijvoorbeeld wanneer een leidinggevende een medewerker onder druk zet om een taak uit te voeren die hij of zij eigenlijk helemaal niet wil doen. „De leidinggevende kan vanuit zijn hiërarchische positie meestal afdwingen dat de medewerker de taak tegen diens uitdrukkelijke wil uitvoert,” zegt Blickle.
Vaker zijn de signalen subtieler: wanneer bepaalde personen worden buitengesloten en niet worden betrokken bij besluitvormingsprocessen, wijst dat volgens Eva Boos, businesscoach in Berlijn, op machtsspelletjes. Ook wanneer medewerkers zonder uitleg taken worden afgenomen die zij in het verleden uitstekend hebben uitgevoerd, kan dat een aanwijzing zijn.
Lees ook: De strategische stilte: waarom zwijgen de meest onderschatte vorm van leiderschap is
Machtsspelletjes tijdens vergaderingen
Typisch zijn bovendien overmatige controle, gebrek aan transparantie of voortdurende vragen, net als het afschuiven van verantwoordelijkheid voor onaangename taken of fouten.
Machtsspelletjes kunnen zich ook tijdens vergaderingen tonen. Een medewerker doet een constructief en overtuigend klinkend voorstel, waarna het eerst stil blijft. De vergadering gaat verder en even later presenteert een collega vrijwel hetzelfde voorstel, dat deze keer wél zeer positief wordt ontvangen. „Kennelijk heeft zich binnen het team een groep gevormd die tegen anderen intrigeert,” aldus Boos.
“Het helpt om iedereen samen aan tafel te brengen en gezamenlijk teamregels op te stellen.”
Gerhard Blickle hoogleraar arbeids-, organisatie- en economische psychologie
Wat betrokkenen direct kunnen doen
Op de lange termijn zorgen machtsspelletjes ervoor dat medewerkers steeds ontevredener raken. Ook de motivatie daalt wanneer bepaalde mensen op de werkvloer steeds opnieuw proberen hun positie uit te buiten en hun zin door te drukken ten koste van anderen. Wie zich hiertegen wil wapenen, doet er goed aan enkele belangrijke strategieën aan te leren. „Vooral belangrijk is het stellen van grenzen,” zegt Boos. Dit kan daarbij helpen:
Benoem wat er gebeurt: neemt iemand tijdens een vergadering jouw voorstel over en presenteert die het als zijn eigen idee, spreek dat dan direct en zakelijk aan. Ook wie zich voortdurend gecontroleerd voelt of de indruk heeft dat beslissingen achter gesloten deuren worden genomen, moet dit bespreekbaar maken.
Stop intimidatiepogingen: heb je het gevoel dat de ander een intimiderende toon aanslaat, reageer dan onmiddellijk. Bijvoorbeeld met: ‘Ik merk dat de toon nu erg scherp wordt. Laten we even ademhalen en zakelijk terugkeren naar het onderwerp.’
Zeg niet automatisch ‘ja’: draagt een leidinggevende je een onaangename taak op, neem die dan niet zomaar aan, maar geef duidelijk jouw bezwaren aan.
Zoek bondgenoten: vraag bijvoorbeeld aan teamleden of zij vergaderingen ook als toxisch hebben ervaren. Daarbij geldt het principe: ‘Samen staan we sterk en kunnen we gezamenlijk positieve veranderingen teweegbrengen’.
Documenteer belangrijke punten: een extra steun kan zijn om relevante gesprekken schriftelijk vast te leggen. Wil een collega een inmiddels impopulair project op jou afschuiven, dan kunnen eigen aantekeningen mogelijk aantonen dat die collega het project eerder juist naar zich toe trok en daarbij verwees naar zijn specifieke expertise.
Lees ook: Tijd voor de voorjaarsschoonmaak: schrap vandaag nog deze nutteloze vergaderingen en regels
Welke teamregels machtsspelletjes verminderen
Niet alles laat zich oplossen in een één-op-één-gesprek. Teams kunnen gezamenlijk proberen machtsspelletjes zoveel mogelijk te voorkomen. „Het helpt om iedereen samen aan tafel te brengen en gezamenlijk teamregels op te stellen,” zegt Blickle. Daarbij is het belangrijk om duidelijke verantwoordelijkheden en heldere regels voor iedereen vast te leggen.
Boos adviseert daarnaast om professionele moderatie tijdens vergaderingen af te spreken. Daarbij hoort dat iedereen aan het woord komt en kan uitspreken. Resultaten en beslissingen worden gedocumenteerd, zodat niemand ze achteraf kan verdraaien. „Geen enkel bedrijf zou zich een angstcultuur moeten veroorloven,” zegt Boos. Want die vergiftigt het werkklimaat en schaadt uiteindelijk ook het succes van de onderneming.
Bron: Rhein-Neckar-Zeitung/dpa
Ontvang elke week het beste van BusinessWise in je mailbox. Schrijf je hier nu gratis in:
